ชาวบาไฮเชื่อในพระเจ้า — คำอธิษฐานเกือบทั้งหมดของเราเริ่มต้นด้วยการขานพระนามพระผู้เป็นเจ้า — แต่ในงานเขียนของบาไฮระบุไว้อย่างชัดเจนว่า เรา “ต้องพยายามคบหาสมาคมกับทุกคนด้วยจิตวิญญาณแห่งมิตรภาพ ต้องดำเนินชีวิตด้วยทางสายกลาง ต้องมีความเคารพและเกรงใจต่อกัน และแสดงความรักความเมตตาและความเอาใจใส่อย่างอ่อนโยนต่อผู้คนทั้งหลายในโลก” งานเขียนของบาไฮยังอธิบายถึงหนึ่งในหลักการสำคัญของศาสนาบาไฮ ซึ่งประกาศโดยพระบาฮาอุลลอฮ์ ศาสดาผู้ก่อตั้งไว้ว่า: “พระบาฮาอุลลอฮ์ทรงกระตุ้นเตือนให้มนุษย์ปลดปล่อยตนเองจากความงมงายและประเพณีดั้งเดิมในอดีต และกลายเป็นผู้สืบเสาะหาความจริง”

ในฐานะ “ผู้สืบเสาะหาความจริง” ผมไม่สามารถตอบตกลงหรือปฏิเสธเรื่องการมีอยู่ของพระเจ้าได้ง่ายๆ โดยไม่ไตร่ตรองให้ลึกซึ้ง ผมชอบที่จะสร้างสะพานเชื่อมและหาจุดที่เห็นพ้องร่วมกัน เพื่อที่ผมจะได้เรียนรู้ความจริงจากผู้อื่น เช่นเดียวกับที่หวังว่าพวกเขาจะเรียนรู้จากผม

ทุกคนต่างมีเหตุผลส่วนตัวในการประกาศตนว่าเป็นอเทวนิยม (ผู้ไม่เชื่อในพระเจ้า) แต่เท่าที่ผมได้พบเจอมา นี่คือเหตุผลบางส่วนที่พบบ่อยที่สุด — และในฐานะชาวบาไฮ ผมพบว่าผมเห็นด้วยกับเหตุผลเหล่านี้เสียด้วย:

ศาสนามักถูกใช้เพื่อควบคุมผู้คน

หลายคนปฏิเสธศาสนาที่มีรูปแบบองค์กรชัดเจน เพราะพวกเขาเห็นอิทธิพลที่ไม่ดีของนักบวชที่มีต่อประชาชนทั่วไปตลอดประวัติศาสตร์ จึงปฏิเสธคำสอนของศาสนานั้นๆ รวมถึงเรื่องการมีอยู่ของพระเจ้าด้วย

นั่นคือเหตุผลที่ศาสนาบาไฮก้าวไปอีกขั้นด้วยการ ยกเลิกระบบนักบวช และกำหนดว่าความศรัทธาต้องตั้งอยู่บนความรู้ที่ตระหนักแจ้ง ไม่ใช่การลอกเลียนแบบอย่างงมงาย พระอับดุลบาไฮ พระโอรสของพระบาฮาอุลลอฮ์ทรงเขียนไว้ว่า: “เขาต้องไม่เป็นผู้ลอกเลียนแบบหรือผู้ตามอย่างหลับหูหลับตาต่อดวงวิญญาณใดๆ เขาต้องไม่ฝากความเชื่อไว้กับความคิดเห็นของใครโดยปราศจากการสืบเสาะ แต่ดวงวิญญาณแต่ละดวงต้องแสวงหาอย่างมีสติปัญญาและเป็นอิสระ เพื่อบรรลุถึงข้อสรุปที่แท้จริงและผูกพันอยู่กับความจริงนั้นเท่านั้น”

ด้วยวิธีนี้ เราจึงสามารถหลีกเลี่ยงความเหลื่อมล้ำทางอำนาจที่มักเกิดขึ้นเมื่อคนบางกลุ่มได้รับหน้าที่ให้ “ดูแล” จิตวิญญาณของผู้อื่น และสนับสนุนให้ทุกคนสืบเสาะหาความจริงด้วยตนเองอย่างเป็นอิสระ

ศาสนามักมีความย้อนแย้ง (ปากว่าตาขยับ)

บางคนปฏิเสธแนวคิดเรื่องพระเจ้าเพราะพวกเขาเห็นหลักความย้อนแย้งในหมู่ผู้นับถือศาสนา

พระอับดุลบาไฮกล่าวว่า: “ศาสนาของพระผู้เป็นเจ้าไม่ใช่เหตุแห่งความแตกแยกและความขัดแย้ง หากศาสนากลายเป็นต้นกำเนิดของความบาดหมางและการทะเลาะวิวาท การไม่มีศาสนาเสียเลยยังจะดีกว่า ศาสนามีไว้เพื่อเป็นชีวิตที่คึกคักของสังคม หากมันกลับกลายเป็นเหตุแห่งความตายของมนุษยชาติ การไม่มีอยู่ของมันย่อมเป็นพรและเป็นประโยชน์ต่อมนุษย์มากกว่า”

พระอับดุลบาไฮทรงเห็นด้วยว่า: การไม่มีศาสนาเลย ยังดีกว่าการมีศาสนาที่เลวร้าย!

(แต่ขณะเดียวกัน ก็อย่าตัดสินศาสนาเพียงแค่จากผู้นับถือเท่านั้น เพราะเราทุกคนต่างกำลังพยายามจะเป็นคนที่ดีขึ้น และไม่มีใครที่สมบูรณ์แบบโดยไม่มีข้อผิดพลาด)

วิทยาศาสตร์ไม่รองรับการมีอยู่ของพระเจ้า

ความเชื่อทั่วไปอีกประการหนึ่งคือศาสนาอยู่เหนือวิทยาศาสตร์ แต่งานเขียนของบาไฮเปรียบศาสนาและวิทยาศาสตร์ดุจดั่งปีกสองข้าง ซึ่งจำเป็นทั้งคู่หากมนุษยชาติต้องการก้าวหน้า ในการบรรยายที่กรุงปารีสเมื่อปี 1911 พระอับดุลบาไฮกล่าวว่า: “หากมนุษย์พยายามจะบินด้วยปีกแห่งศาสนาเพียงข้างเดียว เขาจะตกลงสู่ปลักแห่งความงมงายอย่างรวดเร็ว ในขณะที่หากใช้ปีกแห่งวิทยาศาสตร์เพียงข้างเดียวเขาก็จะไม่ก้าวหน้า แต่จะตกลงสู่หล่มแห่งวัตถุนิยมที่สิ้นหวัง”

ท่านยังตั้งข้อสังเกตอีกว่า “ศาสนาในปัจจุบันทั้งหมดได้ตกอยู่ในการปฏิบัติที่งมงาย ซึ่งไม่สอดคล้องกับหลักการที่แท้จริงของคำสอนที่ตนเป็นตัวแทน และไม่สอดคล้องกับการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ในยุคสมัย”

ศาสนาที่ปราศจากวิทยาศาสตร์คือความงมงาย วิทยาศาสตร์ที่ปราศจากศาสนาคือวัตถุนิยม เราเห็นทั้งสองอย่างมากมายในโลกปัจจุบัน เป็นไปได้ไหมที่เราจะเชื่อในพระเจ้า พร้อมๆ กับเชื่อในขุมทรัพย์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่มนุษยชาติสะสมมา?

ชาวบาไฮเชื่อตามที่พระอับดุลบาไฮอธิบายว่า “ศาสดาพยากรณ์ทุกพระองค์ได้ประกาศถึงความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของพระเจ้า” แต่งานเขียนของบาไฮยังระบุด้วยว่า “สิ่งที่เราจินตนาการขึ้นมา ไม่ใช่ความจริงของพระเจ้า พระองค์ทรงเป็นสภาวะอันมิอาจหยั่งรู้ได้ มิอาจนึกคิดได้ ทรงอยู่ห่างไกลเกินกว่าสติปัญญาอันสูงสุดของมนุษย์จะหยั่งถึง”

ลองทำการทดลองเล็กๆ กับผมดูครับ ยกมือขวาขึ้นมาตรงหน้าคุณ คุณเห็นมันไหม? คุณรู้สึกถึงมันไหม? มันมีจริงไหม? คำตอบคือใช่! เพราะมืออยู่ตรงหน้า ผมจึงพูดได้อย่างมั่นใจว่ามือของผม “มีอยู่จริง” ดังนั้นผมจึงเข้าใจแนวคิดเรื่อง “การมีอยู่” (Existence) นี้

แต่คุณจะสามารถจินตนาการได้ไหมว่ามือของคุณนั้น “มิอาจหยั่งรู้และมิอาจนึกคิดได้”? ไม่เลย เราสามารถคิดได้เฉพาะในขอบเขตของสิ่งต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับโลกทางกายภาพนี้เท่านั้น และคุณกับมือของคุณมีอยู่เพราะคุณเป็นส่วนหนึ่งของโลกทางกายภาพนี้ ดังนั้น ในเมื่อพระเจ้า—ตามพระคัมภีร์บาไฮ—ทรงอยู่เหนือการนึกคิดสูงสุดของเรา จึงไม่ยุติธรรมหรอกหรือที่จะกล่าวว่า พระองค์ทรงอยู่เหนือสภาวะแห่ง “การมีอยู่” ด้วยเช่นกัน?

ผมไม่ได้เชื่อในพระเจ้า ในแง่ของสิ่งมีชีวิตหรือพลังงานที่มีอยู่ (ตามนิยามทางกายภาพ) คำสอนของศาสนาบาไฮไม่ได้บอกให้ผมกราบไหว้ “ชายบนท้องฟ้า” แต่ตัดเอาระบบนักบวชออกไปจากสมการ และสนับสนุนให้ผมสืบเสาะความจริงด้วยตนเอง สิ่งนี้ทำให้ผมเชื่อในพระเจ้าที่ผมเชื่อมาตลอด นั่นคือสภาวะที่ “อยู่เหนือสติปัญญาอันสูงสุดของมนุษย์” ปริศนาที่วัดค่าไม่ได้ซึ่งเราค้นพบเบาะแสเพียงเล็กน้อยเป็นครั้งคราวนั้น ก็เป็นส่วนหนึ่งของวิทยาศาสตร์เช่นกัน

ความสามารถที่ใกล้เคียงที่สุดที่ผมมีในการทำความเข้าใจพระเจ้า คือการปฏิบัติตามแนวทางของศาสนาบาไฮที่ผมเลือก และดำเนินตามคำสอนอย่างสุดความสามารถ ผมชอบแบ่งปันคำสอนเหล่านี้กับผู้อื่น เพราะงานเขียนของบาไฮกล่าวว่า: “หากท่านรับรู้ถึงความจริงบางประการ หากท่านครอบครองอัญมณีที่ผู้อื่นขาดแคลน จงแบ่งปันสิ่งนั้นกับพวกเขาด้วยภาษาที่เปี่ยมด้วยความเมตตาและไมตรีจิตอย่างที่สุด หากสิ่งนั้นถูกยอมรับและบรรลุเป้าหมาย วัตถุประสงค์ของท่านก็สัมฤทธิ์ผลแล้ว”

แต่ดังที่พระบาฮาอุลลอฮ์ทรงเขียนไว้เช่นกันว่า “หากใครปฏิเสธ ก็จงปล่อยเขาไป… จงระวังอย่าให้เจ้าปฏิบัติต่อเขาอย่างไม่ปรานี” เราไม่จำเป็นต้องมีความเชื่อเหมือนกันเพื่อจะเป็นเพื่อนกัน และเรามีความเหมือนกันมากกว่าความต่าง แล้วเราจะสู้กันไปทำไม?