มุมมองของศาสนาบาไฮต่อการที่ศาสดามูฮัมหมัดทรงเป็น “ตราประทับแห่งศาสดาพยากรณ์ทั้งหลาย”


คำอธิบายที่ 1 จาก 3

บทนำ: ความท้าทายทางเทววิทยาเรื่อง “ตราประทับแห่งศาสดา”

สำหรับผู้แสวงหาความจริงชาวมุสลิมที่จริงใจ อุปสรรคทางเทววิทยาประการหนึ่งที่ลึกซึ้งที่สุดในการทำความเข้าใจศาสนาบาฮายคือแนวเรื่อง “ตราประทับแห่งศาสดา” (คอทัม อัน-นาบิยีน) ซึ่งอ้างอิงโดยตรงจากคัมภีร์กุรอาน ซูเราะห์ที่ 33 โองการที่ 40 ที่บรรยายถึงศาสดาพยากรณ์มูฮัมหมัดว่าเป็นศาสนทูตของพระเจ้าและเป็นตราประทับแห่งศาสดา ในเทววิทยาอิสลามดั้งเดิม โองการนี้ถูกตีความในแง่ของความเด็ดขาดตามลำดับเวลามาโดยตลอด ซึ่งก็คือความเชื่อที่ว่าศาสดาพยากรณ์มูฮัมหมัดทรงเป็นมนุษย์คนสุดท้ายอย่างแท้จริงที่พระเจ้าทรงส่งมาในฐานะศาสดาพยากรณ์ และประตูแห่งการดลใจจากพระเจ้าและการชี้นำทางศาสดาได้ถูกปิดลงอย่างถาวรตลอดกาล ด้วยเหตุนี้ การตีความดังกล่าวจึงทำหน้าที่เป็นอุปสรรคสำคัญที่ขัดขวางไม่ให้มุสลิมจำนวนมากยอมรับผู้ทรงสำแดงพระองค์แห่งพระผู้เป็นเจ้าในยุคต่อมา เช่น ท่านบั๊บ และพระบะฮาอุลลอฮ์
ในหนังสือ คิตาบ-ยิ-อีกัน (หนังสือแห่งความมั่นใจ) ซึ่งเขียนขึ้นโดยพระบะฮาอุลลอฮ์ในฐานะตำราหลักทางหลักคำสอนของศาสนาบาฮาย ประเด็นสำคัญนี้ได้รับการอธิบายด้วยความลึกซึ้งเป็นพิเศษ ข้อมูลเชิงลึกทางจิตวิญญาณ และเหตุผลทางคัมภีร์อันกว้างขวาง แทนที่จะปฏิเสธความเชื่อดั้งเดิม พระบะฮาอุลลอฮ์ทรงปรับมุมมองการสนทนาใหม่ผ่านหลักการอันศักดิ์สิทธิ์ของการเปิดเผยแบบก้าวหน้า โดยเชิญชวนให้ผู้อ่านมองข้ามเปลือกนอกที่เป็นตัวอักษรและเจาะลึกเข้าไปในมหาสมุทรแห่งปัญญาอันศักดิ์สิทธิ์อันลึกซึ้ง
ส่วนที่ 1: หลักการแห่งการเปิดเผยแบบก้าวหน้าและธรรมชาติของศาสนาที่มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
เพื่อทำความเข้าใจคำอธิบายของพระบะฮาอุลลอฮ์เกี่ยวกับ “ตราประทับแห่งศาสดา” สิ่งแรกที่ต้องทำความเข้าใจคือแนวคิดพื้นฐานของศาสนาบาฮายเกี่ยวกับการเปิดเผยแบบก้าวหน้า จักรวาลที่พระเจ้าทรงสร้างขึ้นมีความเปลี่ยนแปลง พัฒนา และมีลักษณะของการเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง ในทำนองเดียวกัน ขีดความสามารถทางจิตวิญญาณ สติปัญญา และสังคมของมนุษย์ไม่ได้หยุดนิ่ง แต่จะขยายตัวและเติบโตเต็มที่ข้ามผ่านยุคสมัย
เนื่องจากมนุษย์มีการพัฒนา การชี้นำจากพระเจ้าจึงไม่สามารถหยุดนิ่งอยู่กับที่ได้เช่นกัน เช่นเดียวกับที่เด็กนักเรียนต้องการระดับชั้น ตำราเรียน และครูที่แตกต่างกันในขณะที่พวกเขาก้าวหน้าจากการศึกษาขั้นพื้นฐานไปสู่มหาวิทยาลัย มนุษยชาติก็ต้องการผู้ให้การศึกษาทางจิตวิญญาณที่มาจากพระเจ้าต่อเนื่องกันไปเพื่อนำทางวิวัฒนาการทางศีลธรรมส่วนรวม ผู้ทรงสำแดงพระองค์แห่งพระผู้เป็นเจ้าแต่ละพระองค์—เช่น อับราฮัม โมเสส พระพุทธเจ้า โซโรอัสเตอร์ พระเยซู และมูฮัมหมัด—ทรงนำฤดูใบไม้ผลิทางจิตวิญญาณมาสู่โลก พระองค์ทรงฟื้นฟูสัจธรรมทางจิตวิญญาณที่เป็นอมตะ (เช่น ความรัก ความเมตตา ความยุติธรรม และความรู้แจ้งเรื่องพระเจ้า) พร้อมทั้งทรงแนะนำกฎหมายทางสังคม คำสั่งสอนทางศีลธรรม และระบบการบริหารที่ปรับให้สอดคล้องกับขีดความสามารถและความเติบโตของอารยธรรมในยุคที่พระองค์ทรงปรากฏพระองค์โดยตรง
เมื่อมองผ่านมุมมองนี้ ศาสนาจึงไม่ใช่ชุดของระบบที่แข่งขันกันหรือแยกขาดจากกัน แต่เป็นการเปิดเผยการชี้นำอันศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นหนึ่งเดียว ก้าวหน้า และต่อเนื่อง ซึ่งพระบะฮาอุลลอฮ์ทรงเรียกว่า “ศาสนาอันหาได้แปรเปลี่ยนไม่ของพระเจ้า ซึ่งดำรงอยู่เป็นนิรันดร์ในอดีตและอนาคต” ดังนั้น การสิ้นสุดลงของวงรอบศาสดาหนึ่งจึงไม่ได้หมายถึงการยุติพระกรุณาธิคุณของพระเจ้าอย่างถาวร แต่หมายถึงความสำเร็จของขั้นตอนเฉพาะในการพัฒนาของมนุษย์ เพื่อเตรียมโลกให้พร้อมสำหรับการเริ่มต้นของวงรอบใหม่ที่สูงส่งยิ่งขึ้น
ส่วนที่ 2: ความเป็นหนึ่งเดียวของบรรดาศาสดาและความเป็นจริงของ “ตราประทับ”
ข้อถกเถียงอันปฏิวัติวงการข้อหนึ่งที่ระบุไว้ในหนังสือ คิตาบ-ยิ-อีกัน เกี่ยวข้องกับความเป็นจริงทางจิตวิญญาณภายในและสถานะของผู้ทรงสำแดงพระองค์แห่งพระผู้เป็นเจ้า พระบะฮาอุลลอฮ์ทรงอธิบายว่าบรรดาศาสดาทั้งหมดทรงมีสถานะทางจิตวิญญาณและแก่นแท้อันศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นหนึ่งเดียวและรวมเป็นหนึ่ง แม้ว่าพระองค์จะปรากฏพระองค์ในยุคประวัติศาสตร์ที่แตกต่างกัน ทรงมีพระนามที่แตกต่างกัน และทรงมีพระกายเนื้อที่ต่างกัน แต่ความจริงภายในของพระองค์คือแสงสว่างดั้งเดิมดวงเดียวกัน พระองค์ทรงเป็นกระจกเงาทุกบานที่สะท้อนรัศมีอันบริสุทธิ์ของดวงอาทิตย์แห่งพระผู้เป็นเจ้า
เนื่องจากแก่นแท้ภายในของพระองค์เป็นหนึ่งเดียวกัน อำนาจทางจิตวิญญาณของพระองค์จึงมีความสมบูรณ์และเป็นสากลเช่นเดียวกัน จากจุดยืนทางจิตวิญญาณอันสูงส่งนี้:
  • สถานะอันร่วมกัน: ผู้ทรงสำแดงพระองค์แห่งพระผู้เป็นเจ้าทุกพระองค์ทรงครอบคลุมสถานะของบรรดาศาสดาในอดีตทั้งหมด
  • ความเท่าเทียมกันของบทบาท: ในแง่ทางจิตวิญญาณ “องค์แรก” ของศาสดาย่อมเท่ากับ “องค์สุดท้าย” พระบะฮาอุลลอฮ์ทรงระบุไว้อย่างชัดเจนว่า หากผู้ทรงสำแดงพระองค์พระองค์ใดทรงประกาศว่า “เราคือตราประทับแห่งศาสดา” พระองค์ย่อมตรัสความจริงอย่างแน่นอน เพราะจิตวิญญาณอันศักดิ์สิทธิ์และพระวจนะอันเป็นอมตะดวงเดียวกันนี้ทรงตรัสผ่านผู้ทรงสำแดงพระองค์ทุกๆ พระองค์
  • การเติมเต็มวงรอบ: ดังนั้น เมื่อพระมูฮัมหมัดทรงได้รับการแต่งตั้งให้เป็น “ตราประทับแห่งศาสดา” สถานะของพระองค์จึงหมายความว่าพระองค์ทรงผนึกและทำให้วงรอบแห่งศาสดาของยุคอาดามิกลุล่วงไปอย่างสมบูรณ์ พระองค์ทรงนำสัจธรรมพื้นฐาน ประมวลกฎหมายศีลธรรม และหลักการทางจิตวิญญาณที่จำเป็นสำหรับยุคประวัติศาสตร์มนุษย์อันกว้างใหญ่นั้นไปสู่ความสำเร็จอันงดงาม พร้อมทั้งทรงวางรากฐานที่เป็นสากลซึ่งเตรียมมนุษยชาติให้พร้อมสำหรับการรวมกันเป็นหนึ่งเดียวขั้นสูงสุดของดาวเคราะห์ดวงนี้
ส่วนที่ 3: การก้าวข้ามความเชื่อตามตัวอักษรและอันตรายของจินตนาการอันไร้สาระ
หัวข้อที่ปรากฏซ้ำๆ ตลอดหนังสือ คิตาบ-ยิ-อีกัน คืออันตรายอันใหญ่หลวงของการตีความภาษาเชิงสัญลักษณ์ อุปมาอุปไมย และลึกลับของคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ตามตัวอักษร ประวัติศาสตร์แสดงให้เห็นว่าเกือบทุกประชาคมทางศาสนาตกหลุมพรางของการยึดติดกับตัวอักษรอย่างแข็งกระด้าง และด้วยเหตุนี้ จึงล้มเหลวในการตระหนักรู้ถึงผู้ทรงสำแดงพระองค์แห่งพระผู้เป็นเจ้าในยุคต่อมาเมื่อพระองค์ปรากฏพระองค์
  • แบบอย่างทางประวัติศาสตร์: พระบะฮาอุลลอฮ์ทรงชี้ให้เห็นว่าผู้นำทางศาสนาในยุคก่อนหน้านี้ได้ทำความผิดพลาดแบบเดียวกันนี้ ผู้มีอำนาจทางศาสนาชาวยิวปฏิเสธพระเยซูคริสต์เพราะพวกเขาเกาะติดกับการตีความคำทำนายตามตัวอักษรเกี่ยวกับอำนาจอธิปไตยทางโลกและความชัยชนะทางการเมืองในทันทีของพระเมสสิยาห์ ในทำนองเดียวกัน นักเทววิทยาชาวคริสต์จำนวนมากปฏิเสธท่านมูฮัมหมัดเพราะการเปิดเผยของพระองค์ไม่สอดคล้องกับความเข้าใจล่วงหน้าตามตัวอักษรของพวกเขา
  • ม่านแห่งการเลียนแบบ: เมื่อผู้คนปล่อยให้จิตใจของตนถูกผูกมัดด้วย “จินตนาการอันไร้สาระ” และการเลียนแบบประเพณีบรรพบุรุษอย่างไร้เหตุผล พวกเขาก็ก่อกำแพงหนาทึบขึ้นระหว่างจิตวิญญาณของตนกับความจริงอันมีชีวิต พระบะฮาอุลลอฮ์ทรงเน้นย้ำว่าความเข้าใจทางจิตวิญญาณที่แท้จริงไม่สามารถได้มาเพียงผ่านการเรียนรู้ของมนุษย์ การโต้วาทีทางวิชาการ หรือการศึกษาภายนอก แต่ต้องอาศัยความบริสุทธิ์ของจิตใจอย่างแท้จริง การหลุดพ้นจากความโลภทางโลกอย่างจริงใจ ความอ่อนน้อมถ่อมตน และการหันเข้าหาพระเจ้าด้วยจิตวิญญาณแห่งการภาวนาอย่างจริงจัง
บทสรุป: กระแสธารแห่งพระเมตตาอันหาได้สิ้นสุดไม่ของพระเจ้า
ท้ายที่สุดแล้ว คิตาบ-ยิ-อีกัน แสดงให้เห็นว่าการตีความ “ตราประทับแห่งศาสดา” ในลักษณะที่ปิดตายประตูแห่งการชี้นำอันศักดิ์สิทธิ์ในอนาคตอย่างถาวรนั้น ถือเป็นการจำกัดพระกรุณาธิคุณ ความเมตตา และพระอานุภาพอันหาที่สิ้นสุดของพระผู้เป็นเจ้าอย่างไร้เหตุผล ความรักที่พระเจ้าทรงมีต่อมนุษยชาติเป็นสิ่งนิรันดร์ พระองค์ไม่เคยทรงปล่อยให้สิ่งทรงสร้างของพระองค์ต้องอ้างว้างหรือไร้ซึ่งการชี้นำ
ด้วยการมองสถานะของพระมูฮัมหมัดผ่านความเข้าใจเรื่องความ “เป็นหนึ่งเดียวของบรรดาศาสดา” และความเป็นจริงของการ “เปิดเผยแบบก้าวหน้า” ผู้แสวงหาความจริงจะได้รับการปลดปล่อยจากการยึดถือตัวอักษรอย่างแข็งกระด้าง พวกเขาจะสามารถตระหนักถึงความสามัคคีอันศักดิ์สิทธิ์ที่อยู่เบื้องหลังศาสนาสำคัญๆ ทั้งหมดของโลก และต้อนรับแสงสว่างและการชี้นำอันบริสุทธิ์สดใหม่จากเบื้องบนด้วยจิตใจที่บริสุทธิ์และเปิดกว้าง ทุกครั้งที่พระเจ้าทรงเลือกที่จะต่ออายุพันธสัญญาของพระองค์กับมนุษยชาติ


คำอธิบายที่ 2 จาก 3

มูฮัมหมัดมิได้เป็นบิดาของชายคนใดในหมู่พวกท่าน แต่ท่านเป็นศาสนทูตของพระเจ้า และเป็นตราประทับแห่งบรรดาศาสดา และพระเจ้าทรงรอบรู้ทุกสิ่ง (ซูเราะห์ที่ 33 “อัล-อะห์ซาบ” [กลุ่มพันธมิตร], โองการที่ 40) [33:40]

ตามคัมภีร์อัลกุรอาน และตามที่ได้รับการยืนยันไว้ในงานเขียนของพระบาฮาอุลลาห์ มูฮัมหมัดทรงเป็นทั้งศาสดาและศาสนทูตของพระเจ้า อีกทั้งยังได้รับการยกย่องว่าเป็น “ตราประทับแห่งบรรดาศาสดา” การตีความฉายานามหลังนี้มักกลายเป็นอุปสรรคที่ขัดขวางชาวมุสลิมจากการทำความเข้าใจหรือยอมรับความเชื่อบาไฮ เนื่องจากมีการตีความว่าฉายานามดังกล่าวปฏิเสธความเป็นไปได้ที่จะมี “ผู้ปรากฏพระองค์จากพระเจ้า” (Manifestation of God) ท่านอื่นปรากฏขึ้นอีกหลังจากมูฮัมหมัด ทว่าหากพิจารณาถึงความแตกต่างระหว่างคำว่า “ศาสดา” (Prophet) กับ “ศาสนทูต” (Apostle) ของพระเจ้า ก็จะพบการตีความฉายานาม “ตราประทับแห่งบรรดาศาสดา” ในอีกแง่มุมหนึ่ง คำว่า “ศาสดา” ในภาษาอาหรับมาจากคำว่า “นบี” (nabī) ซึ่งหมายถึง “ผู้บอกกล่าวเหตุการณ์ล่วงหน้า” (foreteller) และตรงกับคำในภาษาฮีบรูที่หมายถึง “ผู้มองเห็นเหตุการณ์ล่วงหน้า” (foreseer) ในคัมภีร์พันธสัญญาเดิมและพันธสัญญาใหม่ การมองเห็นเหตุการณ์ล่วงหน้านั้นปรากฏในรูปแบบของนิมิตและความฝัน เช่น โยเซฟได้รับนิมิต ดาเนียลได้พยากรณ์เหตุการณ์ต่างๆ และนักบุญยอห์นได้รับนิมิตเปิดเผย (revelations) มิร์ซา อบูอัล-ฟัดล์ (Mirza Abu’l-Fadl) ได้อธิบายประเด็นนี้ไว้อย่างชัดเจนในหนังสือ *The Bahá’í Proofs* ดังนั้น คำว่า “ศาสดา” จึงกลายเป็นชื่อเรียกผู้ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากพระเจ้า ซึ่งในบริบทนี้ย่อมหมายรวมถึง “ผู้ปรากฏพระองค์จากพระเจ้า” ทุกท่าน
การอภิปรายเรื่องคำพยากรณ์ของมิร์ซา อบูอัล-ฟัดล์ ปรากฏอยู่ในหนังสือ *The Bahá’í Proofs* หน้า 198-214
หน้า 35
และตั้งแต่นั้นมา ก็ไม่มีศาสดาองค์ใดในอิสราเอลเกิดขึ้นมาเหมือนโมเสส…
(เฉลยธรรมบัญญัติ 34:10)
พวกเขาจึงถามคนตาบอดนั้นอีกว่า “แล้วท่านล่ะ ท่านคิดอย่างไรกับชายผู้นี้ที่ทำให้ตาของท่านมองเห็นได้?” เขาตอบว่า “ท่านผู้นี้เป็นศาสดา” (ยอห์น 9:17)
เพราะพระเยซูเองทรงเป็นพยานว่า ผู้เผยพระวจนะย่อมไม่ได้รับเกียรติในบ้านเมืองของตนเอง
(ยอห์น 4:44)
อย่างไรก็ตาม คัมภีร์อัลกุรอานได้กำหนดสถานะและบทบาทที่ชัดเจนและเฉพาะเจาะจงยิ่งขึ้นสำหรับ “ผู้เผยพระวจนะ” (Prophet) และ “ศาสนทูต” (Apostle) ของพระเจ้า ในคัมภีร์ไบเบิลนั้น โมเสสและพระเยซูถูกเรียกว่าเป็นผู้เผยพระวจนะ แต่ในคัมภีร์อัลกุรอาน โมเสสและพระเยซูยังถูกเรียกว่าเป็นศาสนทูตของพระเจ้าด้วย ในขณะที่อาโรนได้รับการระบุว่าเป็นผู้เผยพระวจนะ ดังนี้:
และจงกล่าวถึงโมเสสในคัมภีร์นี้ แท้จริงเขาเป็นผู้บริสุทธิ์ใจ และเขาเป็นศาสนทูต เป็นผู้เผยพระวจนะ
และเราได้เรียกเขาจากทางด้านขวาของภูเขา และให้เขาเข้ามาใกล้เราเพื่อสนทนากันเป็นการลับ
และเราได้ประทานอาโรนพี่ชายของเขาให้แก่เขาด้วยความเมตตาของเรา โดยให้อาโรนเป็นผู้เผยพระวจนะ
(ซูเราะห์ที่ 19 “มัรยัม” โองการที่ 52-54) [19:52-54]
และเมื่อเราได้ดลใจเหล่าศาสนทูตว่า “จงศรัทธาในเราและในผู้ที่เราส่งมา” พวกเขากล่าวว่า “พวกเราศรัทธาแล้ว และขอพระองค์ทรงเป็นพยานด้วยว่าพวกเราคือมุสลิม”
(ซูเราะห์ที่ 5 “อัลมาอิดะฮ์” โองการที่ 111) [5:111]
ดังนั้น พระเจ้าจึงทรงระบุว่าโมเสสเป็นทั้งศาสนทูตและผู้เผยพระวจนะในเวลาเดียวกัน โดยเป็นศาสนทูตเนื่องจากคัมภีร์โทราห์ถูกประทานลงมาแก่ท่านและมีการสถาปนากฎบัญญัติใหม่ขึ้น ส่วนการเป็นผู้เผยพระวจนะนั้น เนื่องจากท่านได้ปฏิบัติตาม ส่งเสริม และปกป้องกฎบัญญัติดังกล่าวตลอดช่วงชีวิตของท่าน สำหรับอาโรนนั้น ท่านเป็นผู้เผยพระวจนะที่มีภารกิจหลักคือการปฏิบัติตามกฎบัญญัติและปกป้องศรัทธาที่โมเสสได้สถาปนาไว้
หน้า 36
นี่คือความแตกต่างระหว่างศาสนทูตของพระเจ้ากับผู้เผยพระวจนะของพระเจ้าตามที่ปรากฏในคัมภีร์อัลกุรอาน ส่วนข้อโต้แย้งที่ว่า เนื่องจากมูฮัมหมัดทรงเป็น “ตราประทับแห่งบรรดาผู้เผยพระวจนะ” (Seal of the Prophets) และในเมื่อศาสนทูตทุกคนต่างก็เป็นผู้เผยพระวจนะด้วยเช่นกัน ดังนั้นจึงไม่ควรมีการปรากฏของพระเจ้า (Manifestations of God) อีกหลังจากมูฮัมหมัดนั้น เป็นข้อโต้แย้งที่ไม่มีมูลฐานรองรับทั้งในคัมภีร์อัลกุรอานหรือในจารีตประเพณีต่าง ๆ เลย เพื่อไม่ให้เกิดความสงสัยใดๆ เกี่ยวกับเรื่องนี้ มุฮัมมัดได้อธิบายไว้อย่างชัดเจนในหะดีษบทหนึ่งของท่าน ซึ่งบันทึกไว้ในอรรถกถาของบุคอรีว่า:
ชาวอิสราเอลถูกปกครองโดยบรรดาศาสดา เมื่อศาสดาองค์หนึ่งจากไป ศาสดาองค์ใหม่ก็จะมาสืบทอดตำแหน่ง แต่จะไม่มีศาสดาองค์ใดมาสืบทอดตำแหน่งต่อจากฉัน แต่จะมีเคาะลีฟะฮ์ (หรืออิหม่าม) แทน
ในหะดีษอีกบทหนึ่ง ท่านศาสดาได้อธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับสถานะของเคาะลีฟะฮ์หรืออิหม่ามที่จะสืบทอดตำแหน่งต่อจากท่าน โดยเรียกพวกเขาว่า “อุละมาอ์” หรือ “ผู้ทรงความรู้” ดังนี้:
แท้จริงบรรดาอุละมาอ์ของประชาชาติของฉันนั้นสูงส่งกว่าบรรดาศาสดาของชาวอิสราเอล
ในเรื่องนี้ ควรระลึกถึงความเคารพที่บาฮาอุลลาห์ทรงกล่าวถึงอิหม่ามฮุเซน<sup>2</sup>
บาฮาอุลลาห์ได้ทรงเปิดเผยคัมภีร์แห่งการเยี่ยมเยียนเพื่อเป็นเกียรติแก่อิหม่ามฮุเซน ซึ่งพระองค์ทรงสรรเสริญท่านด้วยถ้อยคำอันงดงาม และในคัมภีร์คิตาบ-อิ-อิกาน อำนาจอธิปไตยทางจิตวิญญาณของอิหม่ามก็ได้รับการยกย่อง คุณธรรมของท่านยังได้รับการยกย่องในคัมภีร์สุริย-อิ-มุลุก ในงานเขียนของบาฮาอี้ อิหม่ามฮุเซนได้รับการอธิบายว่าเป็น “ผู้สืบทอดตำแหน่งที่โดดเด่นที่สุดในบรรดาผู้สืบทอดที่ถูกต้องตามกฎหมายของศาสดาแห่งอิสลาม” ถูกเรียกว่า “หัวหน้าแห่งผู้พลีชีพ” และ “เจ้าชายแห่งผู้พลีชีพ” รวมทั้งเป็น “ดวงดาวที่ส่องสว่างที่สุดในมงกุฎที่กล่าวถึงในวิวรณ์ของนักบุญยอห์น” ตำแหน่งของอิหม่ามฮุเซนถือว่ามีเอกลักษณ์เฉพาะตัว เนื่องจากบาฮาอุลลาห์ทรงระบุว่าพระองค์เองคือการกลับมาของท่านสู่ชาวมุสลิมชีอะห์
หน้า 37
ความแตกต่างระหว่าง “ร่อซูล” (Apostle) และ “นบี” (Prophet) ยังคงปรากฏชัดในหลักนิติศาสตร์อิสลาม โดยอิหม่ามอัช-ชาฟิอี (Imam Shaf’i) ได้กล่าวไว้ว่า:
เราจำเป็นต้องศรัทธาในบรรดานบีและบรรดาร่อซูลของอัลลอฮ์ทุกคน โดยไม่มีข้อยกเว้น ความแตกต่างระหว่างทั้งสองกลุ่มนี้คือ ร่อซูลของอัลลอฮ์คือผู้ที่นำบทบัญญัติ (กฎหมาย) มาสู่มนุษย์ ส่วนบรรดานบีนั้นคือผู้ที่ดำเนินชีวิตภายใต้บทบัญญัติที่ร่อซูลเหล่านั้นนำมา ดังนั้น ร่อซูลทุกคนจึงเป็นนบีด้วยในเวลาเดียวกัน แต่นบีไม่ได้มีคุณลักษณะเช่นเดียวกับร่อซูล
ในคัมภีร์อรรถาธิบายอัลกุรอานของอัล-นะซะฟี (Al Nasafi) ซึ่งอธิบายโองการที่ 51 ของซูเราะห์อัล-หัจญ์ (การแสวงบุญ – ซูเราะห์ที่ 22) ได้มีการบันทึกรายงานและคำอธิบายที่น่าสนใจเกี่ยวกับสถานะของการเป็นร่อซูลและการเป็นนบี โดยโองการดังกล่าวมีความว่า:
“และเรามิได้ส่งร่อซูลคนใดหรือนบีคนใดมาก่อนเจ้า เว้นแต่ว่าเมื่อเขาปรารถนาสิ่งใด ชัยฏอนก็จะแทรกความปรารถนาที่ไม่ถูกต้องเข้ามา แต่แล้วอัลลอฮ์ก็จะทรงขจัดสิ่งที่ชัยฏอนแทรกเข้ามานั้นให้หมดไป แล้วพระองค์ก็จะทรงยืนยันโองการทั้งหลายของพระองค์ให้มั่นคง และอัลลอฮ์นั้นเป็นผู้ทรงรอบรู้ ผู้ทรงปรีชาญาณ” (ซูเราะห์อัล-หัจญ์: 51)
อัล-นะซะฟี ได้ให้ความเห็นไว้ว่า:
นี่เป็นหลักฐานที่ชัดเจนถึงความแตกต่างระหว่างร่อซูลและนบี ซึ่งหักล้างแนวคิดที่ว่าทั้งสองสถานะนี้เป็นสิ่งเดียวกัน ครั้งหนึ่งมีผู้ถามท่านนบีมุฮัมมัด (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ว่ามีนบีกี่ท่าน ท่านตอบว่า “หนึ่งแสนสองหมื่นสี่พันท่าน” เมื่อถูกถามต่อว่าในจำนวนนั้นมีร่อซูลกี่ท่าน ท่านตอบว่า “สามร้อยสิบสามท่าน” ความแตกต่างระหว่างทั้งสองกลุ่มคือ ร่อซูลคือผู้ที่นำ “คัมภีร์” มาพร้อมกับปาฏิหาริย์ที่ใช้ยืนยันสถานะของท่าน ส่วนนบีนั้นไม่ได้นำคัมภีร์มาใหม่ แต่จะปฏิบัติตามและเผยแผ่บทบัญญัติที่มีอยู่แล้วในขณะนั้น นอกจากนี้ยังกล่าวได้ว่า ร่อซูลคือผู้ก่อตั้งบทบัญญัติ ในขณะที่นบีคือผู้เผยแผ่และพิทักษ์รักษาบทบัญญัตินั้นไว้ หน้า 38
จากข้อความข้างต้น เห็นได้ชัดว่าการ “ประทับตรา” แห่งความเป็นศาสดาพยากรณ์นั้น มีจุดมุ่งหมายหลักเพื่อประกาศถึงการเปลี่ยนแปลงในโครงสร้างการบริหารจัดการของประชาคมมุสลิมในอนาคต ซึ่งแตกต่างจากระบบที่เคยปฏิบัติกันในหมู่ชาวยิวในช่วงเวลาระหว่างพันธกิจของท่านศาสดามูซา (โมเสส) กับการปรากฏขึ้นของพระเยซูคริสต์ ทั้งในคัมภีร์อัลกุรอานและในจารีตประเพณีของท่านนบีมูฮัมหมัด ไม่มีการกล่าวถึงการ “ประทับตรา” แห่งความเป็นอัครทูต (Apostleship) ในลักษณะที่จะปิดกั้นการเปิดเผยโองการจากพระเจ้าอีกต่อไป ท่านนบีมูฮัมหมัดไม่มีบุตรชาย ท่านจึงรับเด็กหนุ่มทาสคนหนึ่งที่มีเชื้อสายคริสเตียนชื่อ “ซัยด์ อิบนุ อัล-ฮาริษะฮ์” (Zayd Ibn Al-Harithih) มาเป็นบุตรบุญธรรม หลังจากที่ได้ปลดปล่อยเขาจากการเป็นทาสและเขาก็สมัครใจที่จะอยู่กับครอบครัวของท่านนบีต่อไป ในขณะนั้น ชาวิวซึ่งต่อต้านการเปิดเผยโองการใหม่นี้อย่างรุนแรง มองเห็นโอกาสอันดีในการใช้เรื่องการรับบุตรบุญธรรมของท่านนบีมูฮัมหมัดมาเป็นเครื่องมือในการหว่านเมล็ดพันธุ์แห่งความสงสัยเกี่ยวกับความเป็นศาสดาพยากรณ์ของท่าน โดยพวกเขากล่าวอ้างในประเด็นต่างๆ รวมถึงประเด็นที่ว่า เนื่องจากท่านนบีมูฮัมหมัดมีความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของลูกหลานอิสราเอล ซึ่งเคยถูกปกครองโดย…
ในงานเขียนหลายตอนของพระบาฮาอุลลาห์ (Bahá’u’lláh) พระองค์ทรงเรียกท่านนบีมูฮัมหมัดว่า “ตราประทับแห่งศาสดาพยากรณ์ทั้งหลาย” (Seal of the Prophets) อย่างไรก็ตาม ในคัมภีร์ “กิตาบ-อิ-อิกาน” (Kitab-i-Iqan) พระองค์ได้ทรงเปิดเผยความหมายของสมญานามนี้ ซึ่งก่อนหน้านี้เคยบดบังความเข้าใจที่ว่า วัฏจักรแห่งศาสดาพยากรณ์ (Prophetic Cycle) จะสิ้นสุดลงพร้อมกับการปรากฏของท่านนบีมูฮัมหมัด และตามมาด้วย “ยุคแห่งความสมบูรณ์” (Era of Fulfilment) พระบาฮาอุลลาห์ทรงเปิดเผยว่า ในคัมภีร์อัลกุรอานไม่มีสิ่งใดจะชัดเจนไปกว่าคำสัญญาของท่านนบีมูฮัมหมัด ซึ่งระบุไว้ในโองการต่างๆ อย่างแจ่มแจ้ง ถึงการ “เข้าถึงพระพักตร์ของพระเจ้า” ผ่านทางบุคคลที่เป็น “ผู้สำแดงพระองค์” (Manifestation) และถึง “การฟื้นคืนชีพ” (Resurrection) ซึ่งหมายถึงการปรากฏขึ้นของพระองค์ ด้วยเหตุนี้ ในงานเขียนที่ชื่อว่า “จดหมายถึงบุตรชายของหมาป่า” (Epistle to the Son of the Wolf) พระองค์จึงทรงเปิดเผยว่า “…ในวันนี้ ถ้อยคำอันเป็นมงคลที่ว่า ‘ท่านคือศาสนทูตของพระเจ้า และเป็นตราประทับแห่งศาสดาพยากรณ์ทั้งหลาย’ ได้บรรลุถึงความสมบูรณ์แล้วในโองการที่กล่าวว่า ‘วันที่มวลมนุษยชาติจะยืนอยู่ต่อหน้าพระเจ้าแห่งสากลโลก’…” สำหรับการศึกษาเพิ่มเติม โปรดดูหนังสือ *Kitab-i-Iqan* หน้า 166-167, 169-170 และ 179 รวมถึงหนังสือ *Epistle to the Son of the Wolf* หน้า 114
หน้า 39
บรรดาศาสดาที่ปรากฏขึ้นภายหลังยุคของโมเสส ทำให้เขาตั้งใจที่จะนำรูปแบบเดียวกันนั้นมาปรับใช้และเลียนแบบ พวกเขาจึงมุ่งเน้นความพยายามไปที่เหตุการณ์ดังกล่าว ไม่เพียงเพื่อใส่ร้ายมูฮัมหมัดเท่านั้น แต่ยังเพื่อปลุกปั่นชนเผ่าต่าง ๆ ให้ลุกขึ้นต่อต้านท่าน และถอนรากถอนโคนขบวนการของท่านให้หมดสิ้นไป
เพื่อหักล้างอุบายของพวกเขา โองการที่ว่า “มูฮัมหมัดมิได้เป็นบิดาของชายใดในหมู่พวกท่าน แต่ท่านคือศาสนทูตของพระเจ้า” จึงถูกประทานลงมา ตามด้วยการยืนยันว่าในยุคสมัยแห่งศาสนาอิสลามจะไม่มีศาสดาที่เป็นทายาทสืบทอด กล่าวคือ ท่านทรงเป็น “ตราประทับแห่งศาสดาทั้งหลาย” ด้วยเหตุนี้ พระเจ้าจึงทรงหักล้างข้อสันนิษฐานของเหล่าศัตรูแห่งศรัทธาของพระองค์ ส่งผลให้เจตนาร้ายเหล่านั้นย้อนกลับไปทำลายตัวพวกเขาเอง


คำอธิบายที่ 3 จาก 3

ผู้ปิดผนึกศาสดา: อ่านโองการที่ 40 ซูเราะฮ์อัลอะฮ์ซาบอีกครั้ง

โองการหนึ่งในอัลกุรอานที่มีผลต่อความเข้าใจระหว่างชาวมุสลิมกับชาวบาไฮมากที่สุด คือซูเราะฮ์อัลอะฮ์ซาบ โองการที่ 40 ซึ่งกล่าวว่าท่านมุฮัมมัดมิใช่บิดาของชายคนใดในหมู่พวกท่าน แต่เป็นศาสนทูตของพระเจ้าและเป็น “คอติมุนนะบียีน” หรือ “ผู้ปิดผนึกบรรดาศาสดา” ชาวมุสลิมส่วนใหญ่เข้าใจว่าถ้อยคำนี้หมายถึงศาสดาคนสุดท้ายและการสิ้นสุดของการเปิดเผยจากพระเจ้า ส่วนชาวบาไฮเสนอว่าโองการนี้อาจมีความหมายที่ลึกกว่านั้น บทความนี้ไม่ได้ตั้งใจโต้แย้งความเชื่อของผู้ใด เพียงขอเชิญให้อ่านโองการนี้อีกครั้งอย่างใคร่ครวญ
บริบท: โองการเริ่มต้นด้วยเรื่องการเป็น “บิดา”
ประโยคแรกของโองการพูดถึงความเป็นบิดา นักอรรถาธิบายแต่โบราณเล่าว่าเรื่องนี้เกี่ยวข้องกับซัยด์ บิน ฮาริซะฮ์ ซึ่งท่านศาสดารับเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม และมีผู้เรียกเขาว่า “บุตรของมุฮัมมัด” ก่อนที่โองการช่วงต้นของซูเราะฮ์เดียวกันจะให้เรียกบุตรบุญธรรมตามนามบิดาที่แท้จริง ชาวบาไฮสังเกตว่า ท่านมุฮัมมัดไม่มีบุตรชายที่รอดชีวิต และโองการนี้จึงพูดถึงเรื่องการสืบทอดโดยตรง คือไม่มีบุตรชายผู้จะรับตำแหน่งศาสดาต่อจากท่านเหมือนที่เคยเป็นในวงศ์ตระกูลศาสดาของอิสราเอล
ถ้อยคำสองคำในอัลกุรอาน: “นบี” และ “รอซูล”
อัลกุรอานใช้ทั้งคำว่า “นบี” (ศาสดา) และ “รอซูล” (ศาสนทูต) และบางครั้งใช้ต่างกัน ตัวอย่างเช่นในซูเราะฮ์มัรยัม โองการที่ 51 ถึง 53 ท่านมูซาถูกเรียกว่าเป็นทั้งรอซูลและนบี ส่วนฮารูนซึ่งเป็นพี่น้องของท่านถูกเรียกว่านบี นักวิชาการมุสลิมเองก็อภิปรายความต่างของสองคำนี้มานาน และมีรายงานที่นักอรรถาธิบายยุคคลาสสิกกล่าวถึงว่า ศาสดามีจำนวนมากกว่าศาสนทูตหลายเท่า ชาวบาไฮเข้าใจว่า “รอซูล” คือผู้นำบทบัญญัติและคัมภีร์ใหม่มา ส่วน “นบี” คือผู้ดำเนินตามและปกป้องบทบัญญัติที่มีอยู่แล้ว ตามความเข้าใจนี้ สิ่งที่โองการ 33:40 ประทับตราปิดไว้คือสายของ “นบี” ตามแบบอิสราเอล ซึ่งไม่ได้ระบุถึงการปิดการมาของศาสนทูตหรือการเปิดเผยครั้งใหม่
ถ้อยคำของท่านศาสดาเอง
ในรายงานของอัลบุคอรี ท่านศาสดากล่าวไว้ว่า ชาวอิสราเอลถูกนำโดยบรรดาศาสดา เมื่อศาสดาท่านหนึ่งจากไปก็มีอีกท่านหนึ่งสืบต่อ แต่จะไม่มีศาสดามาสืบต่อจากท่าน และจะมีเคาะลีฟะฮ์แทน ชาวบาไฮอ่านรายงานนี้ว่าเป็นการอธิบายวิธีสืบทอดการนำทางที่เปลี่ยนไป คือจากสายศาสดาแบบเดิมสู่เคาะลีฟะฮ์หรืออิมาม ซึ่งไม่ใช่การประกาศว่าพระเจ้าจะไม่ทรงส่งการเปิดเผยครั้งใหม่อีก (ชาวสุหนี่และชีอะฮ์เข้าใจความหมายของรายงานนี้ต่างกันออกไป)
คำอธิบายของบาไฮ
ท่านบาฮาอุลลาห์ในคัมภีร์ “กิตาบอีอีกอน” (หนังสือแห่งความแน่ใจ) ทรงยกย่องท่านมุฮัมมัดอย่างสูงสุด และอธิบายว่าบรรดาศาสนทูตของพระเจ้าล้วนสะท้อนความจริงเดียวกัน ดังนั้นตำแหน่ง “ผู้ปิดผนึก” จึงบ่งบอกถึงพระเกียรติสูงสุดของท่านศาสดาและการสมบูรณ์ของรอบการเปิดเผยหนึ่ง และในทัศนะของท่านบาฮาอุลลาห์ สิ่งที่ชัดเจนที่สุดในอัลกุรอานคือคำสัญญาเรื่อง “การพบพระเจ้า” และ “วันฟื้นคืนชีพ” ซึ่งชาวบาไฮเชื่อว่าสำเร็จเป็นจริงในยุคใหม่
ข้อสังเกตอย่างตรงไปตรงมา
ชาวมุสลิมส่วนใหญ่ยังคงอ่านโองการนี้ว่าหมายถึงศาสดาคนสุดท้าย และคำอธิบายข้างต้นเป็นการตีความของชาวบาไฮ ซึ่งเสนอเพื่อให้พิจารณา ไม่ได้บังคับให้ผู้ใดรับ ชาวบาไฮยืนยันศรัทธาในท่านมุฮัมมัดว่าเป็นศาสนทูตของพระเจ้าและเป็นผู้ปิดผนึกศาสดา อัลกุรอานเองก็สอนให้ตรวจสอบข่าวสารก่อนตัดสิน (ซูเราะฮ์อัลหุญุรอต 49:6) จึงขอเชิญผู้อ่านศึกษาด้วยตนเองและสนทนากันด้วยความเคารพ
แหล่งอ้างอิงเบื้องต้น: อัลกุรอาน 33:4–5, 33:40, 19:51–54, 49:6; รายงานของอัลบุคอรีเรื่องบนีอิสราเอลและเคาะลีฟะฮ์; บาฮาอุลลาห์ กิตาบอีอีกอน; แนวคิดนี้ได้รับการพัฒนาในหนังสือของมุฮัมมัด มุสตะฟา Bahá’u’lláh: The Great Announcement of the Qur’an (1993) บทที่ 5
Verified by MonsterInsights