ประเด็นความแตกต่างระหว่างชาวพุทธกับศาสนาบาไฮ

1. “The Buddha taught a complete path to liberation. The Dhamma needs no addition, and no later teacher can improve on a Fully Awakened One”
Bahá’ís honour the Buddha as a fully awakened Teacher and do not say his path was incomplete or mistaken. They say it was complete for the people and age he taught, and that the Bahá’í Faith offers further guidance for an age when humanity is becoming one global community. The idea that the Dhamma is taught again is not foreign to Buddhism. The Pali canon names six earlier Buddhas (DN 14) and foretells Metteyya (DN 26), and the Buddha described his own message as the rediscovery of an ancient path (SN 12.65). Buddhists hold that each Buddha rediscovers the same truth after the earlier teaching has faded, whereas Bahá’ís hold that revelation is renewed with fresh social teachings, so the two pictures are not identical. The commentarial tradition also says the Buddha’s teaching will last about 5,000 years, so Buddhists, too, expect it to decline in time. Bahá’ís do not say that Bahá’u’lláh surpassed the Buddha as a person. Buddhists may still feel that placing the Dhamma within a sequence of revelations lowers its uniqueness, and Bahá’ís accept that this is a sincere concern.

1. “พระพุทธเจ้าทรงสอนหนทางหลุดพ้นที่สมบูรณ์ พระธรรมไม่ต้องเพิ่มเติม และไม่มีครูผู้ใดมาปรับปรุงพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้”
ชาวบาไฮให้เกียรติพระพุทธเจ้าในฐานะครูผู้ตรัสรู้อย่างสมบูรณ์ และไม่ได้กล่าวว่าทางของพระองค์บกพร่องหรือผิดพลาด ชาวบาไฮกล่าวว่าทางนั้นสมบูรณ์สำหรับผู้คนและยุคสมัยที่พระองค์ทรงสอน และศาสนาบาไฮให้คำแนะนำเพิ่มเติมสำหรับยุคที่มนุษยชาติกำลังรวมเป็นประชาคมโลกหนึ่งเดียว แนวคิดที่ว่าพระธรรมถูกสอนขึ้นใหม่ไม่ใช่เรื่องแปลกในพุทธศาสนา พระไตรปิฎกระบุพระพุทธเจ้าองค์ก่อน ๆ หกพระองค์ (DN 14) และพยากรณ์พระศรีอริยเมตไตรย (DN 26) และพระพุทธองค์เองตรัสถึงสารของพระองค์ว่าเป็นการค้นพบทางโบราณขึ้นใหม่ (SN 12.65) ชาวพุทธเชื่อว่าพระพุทธเจ้าแต่ละพระองค์ตรัสรู้ความจริงเดียวกันหลังคำสอนเดิมเลือนหายไป ส่วนชาวบาไฮเชื่อว่าการเปิดเผยของพระเจ้าได้รับการฟื้นฟูพร้อมคำสอนทางสังคมใหม่ ภาพทั้งสองจึงไม่เหมือนกัน คัมภีร์อรรถกถายังกล่าวว่าพระศาสนาจะดำรงอยู่ราว 5,000 ปี ชาวพุทธเองจึงคาดว่าคำสอนจะเสื่อมลงตามกาลเวลา ชาวบาไฮไม่ได้กล่าวว่าบาฮาอุลลาห์ทรงเหนือกว่าพระพุทธเจ้าในฐานะบุคคล ชาวพุทธอาจยังรู้สึกว่าการวางพระธรรมไว้ในลำดับของการเปิดเผยลดความเป็นเอกลักษณ์ของพระธรรม และชาวบาไฮยอมรับว่านี่เป็นข้อกังวลที่จริงใจ

2. “The Buddha never spoke of God or claimed to be a messenger, so calling him a ‘Manifestation of God’ misrepresents him”
This is a fair objection. The Buddha did not call himself a messenger of God, and “Manifestation of God” is a Bahá’í term, not a Buddhist one. Bahá’ís use it to express their own understanding of the Buddha’s station, and they do not ask Buddhists to adopt it. The Buddha called himself the Tathāgata, the Awakened One, and said he was neither a god nor an ordinary human being but simply “awake” (AN 4.36). On God, Bahá’ís note that the Buddha set aside speculative questions that did not lead to liberation (MN 63) and spoke of an Unborn, Unmade, Unconditioned reality (Udāna 8.3). They read these as pointing to a reality beyond all concepts, which resembles Bahá’u’lláh’s teaching that God’s essence cannot be described. Mahayana ideas such as the Dharmakāya may come closer still. Buddhists will answer that the Unconditioned is Nibbāna and not a Creator, and Bahá’ís accept that the two are not identical. Bahá’ís also acknowledge that the explicit naming of the Buddha as a Manifestation comes largely from ‘Abdu’l-Bahá and Shoghi Effendi.

2. “พระพุทธเจ้าไม่เคยตรัสถึงพระเจ้าหรืออ้างว่าเป็นศาสดา การเรียกพระองค์ว่า ‘การปรากฏของพระเจ้า’ จึงบิดเบือนพระองค์”
นี่เป็นข้อคัดค้านที่ยุติธรรม พระพุทธเจ้าไม่ได้เรียกพระองค์เองว่าเป็นศาสดาของพระเจ้า และคำว่า “การปรากฏของพระเจ้า” (Manifestation) เป็นคำของบาไฮ ไม่ใช่คำของพุทธศาสนา ชาวบาไฮใช้คำนี้เพื่อแสดงความเข้าใจของตนเกี่ยวกับสถานะของพระพุทธเจ้า และไม่ได้ขอให้ชาวพุทธรับไปใช้ พระพุทธเจ้าทรงเรียกพระองค์เองว่าพระตถาคต ผู้ตื่น และตรัสว่าพระองค์ไม่ใช่เทพหรือมนุษย์ธรรมดา แต่เป็นเพียง “ผู้ตื่น” (AN 4.36) ในเรื่องพระเจ้า ชาวบาไฮสังเกตว่าพระพุทธเจ้าทรงวางคำถามเชิงเก็งความเห็นที่ไม่นำไปสู่ความหลุดพ้น (MN 63) และตรัสถึงสภาวะที่ไม่เกิด ไม่ถูกสร้าง ไม่ถูกปรุงแต่ง (อุทาน 8.3) ชาวบาไฮอ่านถ้อยคำนี้ว่าชี้ไปยังความจริงที่เหนือแนวคิดทั้งปวง ซึ่งคล้ายกับคำสอนของบาฮาอุลลาห์ว่าพระธาตุแท้ของพระเจ้าไม่อาจบรรยายได้ แนวคิดมหายานเช่นธรรมกายอาจใกล้เคียงกว่านั้นอีก ชาวพุทธจะตอบว่าสภาวะไม่ถูกปรุงแต่งคือพระนิพพาน ไม่ใช่ผู้สร้าง และชาวบาไฮยอมรับว่าสองสิ่งนี้ไม่เหมือนกัน ชาวบาไฮยังยอมรับว่าการระบุพระพุทธเจ้าเป็นศาสดาของพระเจ้าอย่างชัดเจนมาจากอับดุลบาฮาและโชกี เอฟเฟนดีเป็นหลัก

3. “Bahá’ís believe in a Creator God, but the Buddha taught there is no creator and refuted that view”
Early Buddhist texts criticise the idea of a supreme creator who controls everything. The Brahmajāla Sutta (DN 1) describes Mahābrahmā wrongly thinking he created beings, and AN 3.61 warns that such a view leads to fatalism. Bahá’ís respect that critique. The God of Bahá’u’lláh is not a person, a being among beings, or a cosmic ruler who intervenes like a king. Bahá’u’lláh teaches that God’s essence is beyond all human thought, description and image. ‘Abdu’l-Bahá also taught that the universe has no beginning and that creation is eternal, so there is no first cause in time, which is a common Buddhist objection. Bahá’ís insist as well on free will and moral responsibility, which echoes the Buddha’s emphasis on kamma as intentional action. A real difference remains. Bahá’ís hold that existence depends on God and that human beings find their purpose in knowing and loving Him, while Buddhists find liberation by understanding dependent origination, with no reference to a divine source. Bahá’ís do not hide this difference, and they do not ask Buddhists to believe in God as a condition of respect.

3. “ชาวบาไฮเชื่อในพระเจ้าผู้สร้าง แต่พระพุทธเจ้าทรงสอนว่าไม่มีผู้สร้างและทรงหักล้างทัศนะนี้”
พระไตรปิฎกยุคแรกวิจารณ์แนวคิดเรื่องผู้สร้างสูงสุดที่ควบคุมทุกสิ่ง พรหมชาลสูตร (DN 1) พรรณนาถึงมหาพรหมที่เข้าใจผิดว่าตนสร้างสรรพสัตว์ และ AN 3.61 เตือนว่าทัศนะเช่นนี้นำไปสู่ลัทธิกำหนดชะตา ชาวบาไฮเคารพข้อวิจารณ์นี้ พระเจ้าของบาฮาอุลลาห์ไม่ใช่บุคคล ไม่ใช่ผู้มีอยู่ท่ามกลางผู้มีอยู่อื่น และไม่ใช่ผู้ปกครองจักรวาลที่เข้าแทรกแซงเหมือนกษัตริย์ บาฮาอุลลาห์สอนว่าพระธาตุแท้ของพระเจ้าอยู่เหนือความคิด คำบรรยาย และภาพของมนุษย์ทั้งปวง อับดุลบาฮายังสอนว่าจักรวาลไม่มีจุดเริ่มต้นและการสร้างเป็นนิรันดร์ จึงไม่มีเหตุแรกในกาลเวลา ซึ่งเป็นข้อคัดค้านที่ชาวพุทธมักยกขึ้นมา ชาวบาไฮยังยืนยันเจตจำนงเสรีและความรับผิดชอบทางศีลธรรม ซึ่งสอดคล้องกับที่พระพุทธเจ้าทรงเน้นกรรมคือเจตนา ความต่างที่แท้จริงยังคงอยู่ ชาวบาไฮเชื่อว่าการดำรงอยู่ขึ้นกับพระเจ้า และจุดหมายของมนุษย์คือการรู้จักและรักพระองค์ ส่วนชาวพุทธพบความหลุดพ้นด้วยการเข้าใจปฏิจจสมุปบาทโดยไม่อ้างถึงแหล่งกำเนิดเหนือธรรมชาติ ชาวบาไฮไม่ปิดบังความต่างนี้ และไม่ได้ขอให้ชาวพุทธเชื่อในพระเจ้าเป็นเงื่อนไขของการให้เกียรติกัน

4. “Bahá’ís teach an eternal soul, which contradicts anattā (no-self)”
The Buddha taught that nothing among the five aggregates can be called a permanent self (SN 22.59), so as to free people from clinging. Bahá’ís teach that the human soul is a sign of God, begins at conception and continues after death. These are different descriptions, and Bahá’ís do not hide that. They add that the soul is not a physical thing, is not located in the body, and is known through its powers of mind, will and love, which grow or weaken according to how a person lives. In that sense the Bahá’í soul is not a fixed, unchanging substance, which some Buddhists find closer than they expected. The Buddha also declined to answer Vacchagotta when asked whether a self exists or not (SN 44.10), and later Buddhist schools disagreed about what continues. The Pudgalavādins spoke of a person-like continuity, and Mahayana teachings on Buddha-nature speak of a potential in all beings. Bahá’ís accept that Theravada orthodoxy regards an eternal soul as the very view of self that the Buddha rejected, and that the disagreement is real.

4. “ชาวบาไฮสอนว่ามีวิญญาณนิรันดร์ ซึ่งขัดกับอนัตตา”
พระพุทธเจ้าทรงสอนว่าไม่มีสิ่งใดในขันธ์ห้าที่เรียกได้ว่าเป็นตัวตนถาวร (SN 22.59) เพื่อปลดเปลื้องผู้คนจากความยึดมั่น ชาวบาไฮสอนว่าจิตวิญญาณของมนุษย์เป็นหมายสำคัญของพระเจ้า เริ่มตั้งแต่ปฏิสนธิและคงอยู่หลังความตาย ทั้งสองเป็นคำบรรยายที่ต่างกัน และชาวบาไฮไม่ปิดบัง ชาวบาไฮเสริมว่าจิตวิญญาณไม่ใช่สิ่งทางกาย ไม่ได้อยู่ในร่างกาย และรู้จักได้ผ่านพลังของความคิด เจตจำนง และความรัก ซึ่งเติบโตหรืออ่อนลงตามวิถีชีวิตของบุคคล ในแง่นี้จิตวิญญาณตามแนวบาไฮไม่ใช่สสารที่คงที่ไม่เปลี่ยนแปลง ซึ่งชาวพุทธบางท่านเห็นว่าใกล้เคียงกว่าที่คาดไว้ พระพุทธเจ้ายังทรงนิ่งเมื่อวัจฉโคตรถามว่ามีตัวตนหรือไม่มี (SN 44.10) และสำนักพุทธยุคหลังก็เห็นต่างกันว่าสิ่งใดสืบเนื่องไป สำนักปุคคลวาทพูดถึงความต่อเนื่องแบบบุคคล และคำสอนมหายานเรื่องพุทธภาวะกล่าวถึงศักยภาพในสรรพสัตว์ทุกผู้ ชาวบาไฮยอมรับว่าแนวเถรวาทถือว่าวิญญาณนิรันดร์คือทัศนะเรื่องตัวตนที่พระพุทธเจ้าทรงปฏิเสธ และความเห็นต่างนี้มีอยู่จริง

5. “The Buddha taught rebirth and kamma, but Bahá’ís reject reincarnation”
This is a genuine difference. The Buddha taught rebirth and kamma plainly, and Bahá’ís do not accept that the same person returns to live again on earth in another body. ‘Abdu’l-Bahá taught that each person has one earthly life, after which the soul continues to progress through the many worlds of God. Bahá’ís do believe in moral cause and effect: deeds shape the condition of the soul in this life and the next, and there is accountability. Bahá’ís also note that the Buddha described rebirth without a transmigrating self, which differs from the Hindu idea of a soul passing from body to body that ‘Abdu’l-Bahá argued against. They read some talk of “return” in earlier religions as the return of qualities and spiritual power, not of the same individual. Buddhists will reply that rebirth is central to the Dhamma and cannot be treated as symbolic. Bahá’ís do not claim they can disprove rebirth by argument, and they hold their view as part of their faith in Bahá’u’lláh’s teaching. Both traditions agree that actions matter, that selfish craving does harm, and that this life is an opportunity for growth.

5. “พระพุทธเจ้าทรงสอนเรื่องการเกิดใหม่และกรรม แต่ชาวบาไฮปฏิเสธการกลับชาติมาเกิด”
นี่เป็นความต่างที่แท้จริง พระพุทธเจ้าทรงสอนเรื่องการเกิดใหม่และกรรมอย่างชัดเจน ส่วนชาวบาไฮไม่ยอมรับว่าบุคคลคนเดิมกลับมาใช้ชีวิตบนโลกอีกครั้งในร่างอื่น อับดุลบาฮาสอนว่าแต่ละคนมีชีวิตบนโลกครั้งเดียว หลังจากนั้นจิตวิญญาณก้าวหน้าต่อไปผ่านโลกมากมายของพระเจ้า ชาวบาไฮเชื่อในเหตุและผลทางศีลธรรม การกระทำหล่อหลอมสภาพของจิตวิญญาณทั้งในชีวิตนี้และชีวิตหน้า และมีความรับผิดชอบต่อการกระทำ ชาวบาไฮยังสังเกตว่าพระพุทธเจ้าทรงอธิบายการเกิดใหม่โดยไม่มีตัวตนที่ท่องเที่ยวไปเกิด ซึ่งต่างจากแนวคิดของฮินดูเรื่องวิญญาณที่ย้ายจากร่างหนึ่งไปอีกร่างหนึ่งซึ่งอับดุลบาฮาโต้แย้ง ชาวบาไฮอ่านถ้อยคำเรื่อง “การกลับมา” ในศาสนาก่อนหน้าว่าเป็นการกลับมาของคุณสมบัติและอานุภาพฝ่ายวิญญาณ ไม่ใช่บุคคลคนเดิม ชาวพุทธจะตอบว่าการเกิดใหม่เป็นหัวใจของพระธรรมและไม่อาจถือเป็นสัญลักษณ์ ชาวบาไฮไม่ได้อ้างว่าหักล้างการเกิดใหม่ด้วยเหตุผลได้ และถือความเห็นของตนเป็นส่วนหนึ่งของศรัทธาในคำสอนของบาฮาอุลลาห์ ทั้งสองศาสนาเห็นพ้องว่าการกระทำสำคัญ ความทะยานอยากเห็นแก่ตัวก่อความเสียหาย และชีวิตนี้เป็นโอกาสแห่งการเติบโต

6. “Nibbāna is the end of dukkha, but Bahá’ís describe ‘nearness to God’, which is a different goal”
Buddhists seek the end of dukkha and of the cycle of rebirth by ending greed, hatred and delusion. Bahá’ís describe the goal as drawing near to God, knowing and loving Him, and developing spiritual qualities without end. These are different goals, and Bahá’ís do not claim they are the same. There are overlaps. Both traditions stress freedom from selfish desire. Bahá’ís call it detachment and speak of the lower self as a veil between a person and God. Bahá’ís also reject the idea that Nibbāna is simply annihilation, which agrees with the Buddha, who refused to say that the Tathāgata “exists”, “does not exist” or both after death (MN 72). The main difference is that Bahá’ís describe the soul’s progress as unending, while Buddhists speak of an end to becoming. Bahá’ís suggest that each tradition may be using different language for a condition that human concepts cannot fully hold, and Bahá’u’lláh himself says the higher stations are beyond description. Many Buddhists will find this too accommodating, because to them Nibbāna is not a version of anything else.

6. “นิพพานคือความสิ้นทุกข์ แต่ชาวบาไฮพูดถึง ‘การอยู่ใกล้พระเจ้า’ ซึ่งเป็นเป้าหมายอื่น”
ชาวพุทธแสวงหาความสิ้นทุกข์และการหลุดพ้นจากวัฏจักรการเกิดใหม่โดยดับโลภ โกรธ หลง ชาวบาไฮอธิบายเป้าหมายว่าคือการเข้าใกล้พระเจ้า รู้จักและรักพระองค์ และพัฒนาคุณสมบัติฝ่ายวิญญาณไปไม่รู้จบ นี่เป็นเป้าหมายที่ต่างกัน และชาวบาไฮไม่ได้อ้างว่าเหมือนกัน แต่มีจุดที่ซ้อนทับกัน ทั้งสองศาสนาเน้นอิสรภาพจากความอยากเห็นแก่ตัว ชาวบาไฮเรียกว่าการปล่อยวาง (detachment) และพูดถึงตัวตนฝ่ายต่ำว่าเป็นม่านขวางระหว่างบุคคลกับพระเจ้า ชาวบาไฮยังปฏิเสธว่านิพพานเป็นเพียงการสูญสิ้น ซึ่งสอดคล้องกับพระพุทธเจ้าที่ทรงไม่ตรัสว่าพระตถาคต “มีอยู่” “ไม่มีอยู่” หรือทั้งสองอย่างหลังความตาย (MN 72) ความต่างสำคัญคือชาวบาไฮอธิบายว่าความก้าวหน้าของจิตวิญญาณไม่มีที่สิ้นสุด ส่วนชาวพุทธพูดถึงการสิ้นภพ ชาวบาไฮเสนอว่าแต่ละศาสนาอาจใช้ภาษาต่างกันกับสภาวะที่แนวคิดของมนุษย์ไม่อาจบรรจุได้เต็มที่ และบาฮาอุลลาห์เองก็กล่าวว่าสถานะขั้นสูงเกินกว่าจะบรรยาย ชาวพุทธหลายท่านจะเห็นว่านี่ประนีประนอมเกินไป เพราะสำหรับท่านนิพพานไม่ใช่รูปแบบหนึ่งของสิ่งอื่นใด

7. “Bahá’ís say Bahá’u’lláh is Maitreya, but the Buddha said Metteyya will come when human lifespan is 80,000 years (DN 26)”
Letters written on behalf of Shoghi Effendi say that Bahá’u’lláh fulfils the Buddhist promise of the coming Buddha, Maitreya (Metteyya). Buddhists answer that DN 26 places Metteyya in the distant future, when human lifespan has risen to 80,000 years and the world is prosperous. Bahá’ís reply that scripture often uses numbers and conditions symbolically, as Jews and Christians have found with their own prophecies, and that literal expectations have caused many Messengers to be missed. They also point out that Maitreya means “the Loving One”, and that the promise of a Buddha who teaches universal friendliness and ends strife fits Bahá’u’lláh’s message of love and unity. In Mahayana tradition Maitreya now waits in the Tusita heaven, and ideas of a coming world teacher appear in other Buddhist currents such as Shambhala. Bahá’ís apply the same pattern to other faiths, saying that Bahá’u’lláh fulfils Christian, Muslim, Jewish and Hindu promises, so they are applying a principle and not making one literal claim. They accept that most Buddhists read the texts literally, and that the Bahá’í claim rests more on Bahá’u’lláh’s teachings than on matching prophecies.

7. “ชาวบาไฮบอกว่าบาฮาอุลลาห์คือพระศรีอริยเมตไตรย แต่พระพุทธเจ้าตรัสว่าพระเมตเตยยะจะมาเมื่อมนุษย์มีอายุ 80,000 ปี (DN 26)”
จดหมายที่เขียนในนามของโชกี เอฟเฟนดีระบุว่าบาฮาอุลลาห์ทรงทำให้พระสัญญาของพุทธศาสนาเรื่องพระพุทธเจ้าองค์ต่อไป คือพระศรีอริยเมตไตรย (เมตเตยยะ) สำเร็จ ชาวพุทธตอบว่า DN 26 วางพระเมตเตยยะไว้ในอนาคตอันไกลโพ้น เมื่อมนุษย์มีอายุยืนถึง 80,000 ปีและโลกเจริญรุ่งเรือง ชาวบาไฮตอบว่าคัมภีร์มักใช้ตัวเลขและเงื่อนไขอย่างเป็นสัญลักษณ์ ดังที่ชาวยิวและคริสเตียนพบกับคำพยากรณ์ของตน และความคาดหวังตามตัวอักษรทำให้หลายศาสดาถูกมองข้าม ชาวบาไฮยังชี้ว่า “ไมตรี” หมายถึงผู้เปี่ยมด้วยความรัก และพระสัญญาถึงพระพุทธเจ้าผู้สอนมิตรภาพสากลและยุติความขัดแย้งสอดคล้องกับสารแห่งความรักและเอกภาพของบาฮาอุลลาห์ ในมหายาน พระศรีอริยเมตไตรยประทับรออยู่บนสวรรค์ชั้นดุสิตในปัจจุบัน และแนวคิดเรื่องครูโลกที่จะมายังปรากฏในสายอื่นของพุทธศาสนา เช่น ชัมบาลา ชาวบาไฮใช้รูปแบบเดียวกันกับศาสนาอื่น โดยกล่าวว่าบาฮาอุลลาห์ทรงทำให้พระสัญญาของคริสต์ อิสลาม ยิว และฮินดูสำเร็จ จึงเป็นการประยุกต์หลักการ ไม่ใช่ข้ออ้างตามตัวอักษรข้อเดียว ชาวบาไฮยอมรับว่าชาวพุทธส่วนใหญ่อ่านพระไตรปิฎกตามตัวอักษร และข้ออ้างของบาไฮอาศัยคำสอนของบาฮาอุลลาห์มากกว่าการจับคู่คำพยากรณ์

8. “Bahá’ís say Buddhist teachings were corrupted, but the Pali canon is a reliable record”
Bahá’í sources say that the Buddha’s original teachings are not fully known today and that later followers added to them. Buddhists answer that the Pali canon was recited and preserved by the community from the time of the Buddha’s passing, and many scholars regard the early discourses as reliable. Bahá’ís do not say Buddhism is false, and they do not accuse anyone of deliberate falsification. The historical record is that the Buddha taught orally, and the canon was first written down in Sri Lanka around the first century BCE. Theravada, Mahayana and Vajrayana also differ widely over which texts and doctrines are authoritative, and Buddhists themselves teach that the sāsana declines over time. So the idea that teaching changes over the centuries is not foreign. Bahá’ís respect the Pali canon and the care with which monks have preserved it. They ask only that their view be understood as a belief about spiritual renewal and not as an attack on Buddhist scholarship. Buddhists who find the early texts a faithful record of the Buddha’s words are entitled to say so, and Bahá’ís do not claim to settle the matter by argument.

8. “ชาวบาไฮบอกว่าคำสอนของพุทธศาสนาถูกบิดเบือน แต่พระไตรปิฎกบาลีเป็นบันทึกที่เชื่อถือได้”
แหล่งข้อมูลของบาไฮกล่าวว่าคำสอนดั้งเดิมของพระพุทธเจ้าไม่เป็นที่ทราบครบถ้วนในปัจจุบัน และผู้ติดตามรุ่นหลังได้เพิ่มเติม ชาวพุทธตอบว่าพระไตรปิฎกบาลีได้รับการสวดท่องและรักษาโดยหมู่สงฆ์ตั้งแต่หลังพุทธปรินิพพาน และนักวิชาการจำนวนมากเห็นว่าพระสูตรยุคแรกเชื่อถือได้ ชาวบาไฮไม่ได้กล่าวว่าพุทธศาสนาเป็นเท็จ และไม่ได้กล่าวหาใครว่าจงใจปลอมแปลง ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ พระพุทธเจ้าทรงสอนด้วยวาจา และพระไตรปิฎกถูกจารึกเป็นลายลักษณ์อักษรครั้งแรกในศรีลังการาวศตวรรษที่หนึ่งก่อนคริสต์ศักราช เถรวาท มหายาน และวัชรยานยังเห็นต่างกันมากว่าพระคัมภีร์และหลักธรรมใดมีอำนาจ และชาวพุทธเองก็สอนว่าพระศาสนาเสื่อมลงตามกาลเวลา แนวคิดว่าคำสอนเปลี่ยนไปตามศตวรรษจึงไม่แปลกแยก ชาวบาไฮเคารพพระไตรปิฎกบาลีและความระมัดระวังที่พระสงฆ์รักษาไว้ ชาวบาไฮขอเพียงให้เข้าใจว่าความเห็นของตนเป็นความเชื่อเรื่องการฟื้นฟูฝ่ายวิญญาณ ไม่ใช่การโจมตีวิชาการพุทธศาสน์ ชาวพุทธที่เห็นว่าพระสูตรยุคแรกเป็นบันทึกที่ซื่อตรงของพระพุทธวจนะย่อมมีสิทธิ์พูดเช่นนั้น และชาวบาไฮไม่ได้อ้างว่ายุติเรื่องนี้ด้วยการโต้แย้ง

9. “Progressive revelation puts Bahá’u’lláh above the Buddha, but the Buddha is the supreme teacher, a Sammāsambuddha”
Bahá’ís teach that all Manifestations are one in spiritual reality and rank. Progressive revelation does not mean that later teachers are better persons. It means that each brings guidance suited to the capacity and needs of the age. The Buddha’s mission addressed the human condition, and Bahá’u’lláh’s addresses the unification of humanity, but Bahá’ís do not say that either attained something the other did not. This is close to a Buddhist idea: the Buddhas of all ages are equal in awakening and differ only in details such as era, lifespan and manner of teaching (Buddhavaṃsa). Buddhists may still object that if the Buddha was a Sammāsambuddha, nothing remains to be added, and the Dhamma is available as long as the Noble Eightfold Path is practised. Bahá’ís reply that spiritual truth is constant while social teachings are renewed, and that they would never discourage the practice of the Dhamma. They recognise that Buddhists do not feel their path needs a successor, and they do not ask Buddhists to say otherwise.

9. “การเปิดเผยแบบก้าวหน้าทำให้บาฮาอุลลาห์สูงกว่าพระพุทธเจ้า แต่พระพุทธเจ้าคือครูสูงสุด คือพระสัมมาสัมพุทธเจ้า”
ชาวบาไฮสอนว่าศาสดาทุกพระองค์เป็นหนึ่งเดียวกันในความจริงฝ่ายวิญญาณและฐานะ การเปิดเผยแบบก้าวหน้าไม่ได้หมายความว่าครูองค์หลังประเสริฐกว่าองค์ก่อนในฐานะบุคคล แต่หมายความว่าแต่ละพระองค์นำคำแนะนำที่เหมาะกับศักยภาพและความต้องการของยุค พันธกิจของพระพุทธเจ้าตอบสนองสภาพของมนุษย์ และพันธกิจของบาฮาอุลลาห์ตอบสนองการรวมมนุษยชาติเป็นหนึ่ง แต่ชาวบาไฮไม่ได้กล่าวว่าพระองค์ใดบรรลุสิ่งที่อีกพระองค์ไม่บรรลุ ซึ่งใกล้กับแนวคิดของพุทธศาสนาที่ว่าพระพุทธเจ้าทุกยุคเท่าเทียมกันในการตรัสรู้และต่างกันเพียงรายละเอียด เช่น ยุคสมัย พระชนมายุ และวิธีสอน (พุทธวงศ์) ชาวพุทธอาจยังคัดค้านว่าถ้าพระพุทธเจ้าทรงเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ไม่มีสิ่งใดต้องเพิ่ม และพระธรรมยังคงมีอยู่ตราบเท่าที่ยังปฏิบัติอริยมรรคมีองค์แปด ชาวบาไฮตอบว่าความจริงฝ่ายวิญญาณคงที่ ส่วนคำสอนทางสังคมได้รับการฟื้นฟู และชาวบาไฮจะไม่ห้ามการปฏิบัติธรรมเลย ชาวบาไฮเข้าใจว่าชาวพุทธไม่รู้สึกว่าทางของตนต้องมีผู้สืบต่อ และไม่ได้ขอให้ชาวพุทธกล่าวเป็นอย่างอื่น

10. “Bahá’ís forbid monasticism, but the Sangha is one of the Three Jewels”
This is a real difference. Bahá’u’lláh forbids monasticism and mendicancy and asks believers to work, marry if they wish, and serve society, because Bahá’ís hold that a spiritual life is lived in the world. Bahá’ís note that the Buddha himself taught the Middle Way and rejected extreme self-mortification (SN 56.11), and that lay disciples such as Anāthapiṇḍika and Visākhā supported the Sangha and were praised for their virtue. Bahá’ís respect the Sangha’s historic role in preserving the teachings, educating communities and teaching compassion, and they are encouraged to treat monks and temples with courtesy. Service in the Bahá’í Faith is also close in spirit to dāna and mettā. Buddhists will answer that renunciation is the swiftest path for those able to follow it, and that the Sangha is the supreme field of merit. Bahá’ís accept that this difference stands. It also means that the Bahá’í Faith has no ordained order that could meet the Sangha as a counterpart, so dialogue usually takes place between individuals and communities.

10. “ชาวบาไฮห้ามการบวช แต่พระสงฆ์เป็นหนึ่งในพระรัตนตรัย”
นี่เป็นความต่างที่แท้จริง บาฮาอุลลาห์ทรงห้ามการเป็นนักบวชและการขอทาน และให้ผู้ศรัทธาทำงาน แต่งงานได้ตามประสงค์ และรับใช้สังคม เพราะชาวบาไฮเชื่อว่าชีวิตฝ่ายวิญญาณดำเนินอยู่ในโลก ชาวบาไฮสังเกตว่าพระพุทธเจ้าเองทรงสอนมัชฌิมาปฏิปทาและทรงปฏิเสธการทรมานตนอย่างสุดโต่ง (SN 56.11) และสาวกฆราวาส เช่น อนาถบิณฑิกเศรษฐีและนางวิสาขา อุปถัมภ์พระสงฆ์และได้รับการสรรเสริญในคุณธรรม ชาวบาไฮเคารพบทบาททางประวัติศาสตร์ของพระสงฆ์ในการรักษาพระธรรม ให้การศึกษาแก่ชุมชน และสอนความเมตตา และชาวบาไฮได้รับการสนับสนุนให้ปฏิบัติต่อพระภิกษุและวัดด้วยความสุภาพ การรับใช้ในศาสนาบาไฮยังใกล้กับทานและเมตตาในเจตนารมณ์ ชาวพุทธจะตอบว่าการออกบวชเป็นทางที่เร็วที่สุดสำหรับผู้ที่ทำได้ และพระสงฆ์คือเนื้อนาบุญอันเลิศ ชาวบาไฮยอมรับว่าความต่างนี้ยังคงอยู่ และหมายความว่าศาสนาบาไฮไม่มีคณะนักบวชที่จะเทียบเคียงกับพระสงฆ์ได้ การสนทนาจึงมักเกิดระหว่างบุคคลและชุมชน

11. “Bahá’ís lack a meditation method, whereas Buddhism offers sati, samatha and vipassanā”
Bahá’ís have a daily obligatory prayer, an annual nineteen-day fast, and a strong emphasis on reflecting on the Writings. The Bahá’í writings also encourage meditation, and ‘Abdu’l-Bahá describes it as a means of communion with the spiritual world. The Bahá’í Faith does not prescribe a particular technique, and it has no tradition of retreats or graded meditative states. Bahá’ís also believe that spiritual life is expressed in action and service as much as in prayer. Buddhists point out that sati, samatha and vipassanā are a carefully tested training of the mind, and that the Buddha’s path gives a method and not only inspiration. The Dhammapada sums it up: avoid evil, cultivate good, purify the mind (Dhp 183). This is an honest gap. Bahá’í tradition has a less developed contemplative method. Bahá’ís are free to learn from Buddhist methods of mindfulness, and many do so individually, since nothing in Bahá’í teaching forbids meditation and believers are encouraged to learn from every source of wisdom. Bahá’ís would not suggest that prayer replaces what Buddhists gain from meditation.

11. “ชาวบาไฮไม่มีวิธีเจริญสมาธิภาวนา ขณะที่พุทธศาสนามีสติ สมถะ และวิปัสสนา”
ชาวบาไฮมีการสวดอ้อนวอนภาคบังคับประจำวัน การถือศีลอดสิบเก้าวันประจำปี และเน้นการไตร่ตรองพระคัมภีร์อย่างมาก งานเขียนของบาไฮยังสนับสนุนการทำสมาธิภาวนา และอับดุลบาฮาบรรยายว่าเป็นหนทางสื่อสารกับโลกฝ่ายวิญญาณ ศาสนาบาไฮไม่ได้กำหนดเทคนิคเฉพาะ และไม่มีธรรมเนียมการปลีกวิเวกหรือขั้นของสมาธิ ชาวบาไฮเชื่อด้วยว่าชีวิตฝ่ายวิญญาณแสดงออกทั้งในการกระทำและการรับใช้เท่ากับในการสวดอ้อนวอน ชาวพุทธชี้ว่าสติ สมถะ และวิปัสสนาเป็นการฝึกจิตที่ได้รับการทดสอบอย่างรอบคอบ และทางของพระพุทธเจ้าให้วิธีการ ไม่ใช่เพียงแรงบันดาลใจ ธรรมบทสรุปไว้ว่า ละชั่ว ทำดี ทำใจให้บริสุทธิ์ (Dhp 183) นี่เป็นช่องว่างที่ต้องยอมรับตามตรง ธรรมเนียมของบาไฮมีวิธีการเจริญภาวนาที่พัฒนาน้อยกว่า ชาวบาไฮมีเสรีภาพที่จะเรียนรู้จากวิธีเจริญสติของชาวพุทธ และหลายท่านทำเช่นนั้นเป็นรายบุคคล เพราะไม่มีสิ่งใดในคำสอนบาไฮห้ามการนั่งสมาธิ และผู้ศรัทธาได้รับการสนับสนุนให้เรียนรู้จากทุกแหล่งปัญญา ชาวบาไฮจะไม่เสนอว่าการสวดอ้อนวอนมาแทนที่สิ่งที่ชาวพุทธได้จากสมาธิภาวนา

12. “‘All religions are one’ flattens real differences (syncretism)”
Bahá’ís do not say all religions teach the same doctrines. They say that the world’s religions share foundational spiritual and moral principles, such as love, truthfulness, detachment and service, while differing in doctrine, social teaching and the language used for ultimate reality. ‘Abdu’l-Bahá openly noted differences between religions, and the Bahá’í Faith presents itself as an independent religion and not a blend of others. This very document names real differences on God, the self and rebirth. The unity Bahá’ís speak of is the unity of humanity and the harmony of religious communities, not sameness. Buddhists also recognise a diversity of traditions within their own faith, such as Theravada, Mahayana and Vajrayana, and many Buddhist leaders have taken part in interfaith cooperation without saying that all teachings are identical. Some Buddhists think “all religions are paths up the same mountain” is too loose, and Bahá’ís agree it should not be used to hide real differences. They ask that dialogue begin with honest acknowledgement of them.

12. “’ศาสนาทั้งปวงเป็นหนึ่งเดียว’ ทำให้ความแตกต่างที่แท้จริงแบนราบ (การผสมผสานศาสนา)”
ชาวบาไฮไม่ได้กล่าวว่าศาสนาทั้งหลายสอนหลักคำสอนเดียวกัน แต่กล่าวว่าศาสนาของโลกมีหลักการฝ่ายวิญญาณและศีลธรรมพื้นฐานร่วมกัน เช่น ความรัก ความซื่อสัตย์ การปล่อยวาง และการรับใช้ ขณะที่ต่างกันในหลักคำสอน คำสอนทางสังคม และภาษาที่ใช้กล่าวถึงความจริงสูงสุด อับดุลบาฮากล่าวถึงความต่างระหว่างศาสนาอย่างเปิดเผย และศาสนาบาไฮนำเสนอตนเป็นศาสนาอิสระ ไม่ใช่การผสมศาสนาอื่น เอกสารนี้เองก็ระบุความต่างที่แท้จริงเรื่องพระเจ้า ตัวตน และการเกิดใหม่ เอกภาพที่ชาวบาไฮพูดถึงคือเอกภาพของมนุษยชาติและความกลมกลืนระหว่างชุมชนทางศาสนา ไม่ใช่ความเหมือนกัน ชาวพุทธเองก็ยอมรับความหลากหลายของสายต่าง ๆ ในศาสนาของตน เช่น เถรวาท มหายาน และวัชรยาน และผู้นำชาวพุทธจำนวนมากร่วมมือข้ามศาสนาโดยไม่ได้กล่าวว่าคำสอนทั้งหมดเหมือนกัน ชาวพุทธบางท่านเห็นว่าคำพูดที่ว่า “ศาสนาทั้งหลายคือทางขึ้นภูเขาลูกเดียวกัน” หลวมเกินไป และชาวบาไฮเห็นด้วยว่าไม่ควรใช้คำนี้ปกปิดความต่างที่แท้จริง ชาวบาไฮขอให้การสนทนาเริ่มต้นด้วยการยอมรับความต่างนั้นอย่างซื่อตรง

13. “The Buddha taught self-reliance, but Bahá’ís rely on a Manifestation and an administrative order”
In the Mahāparinibbāna Sutta (DN 16) the Buddha told Ānanda to be an island and a refuge to oneself, and the Dhammapada says the Buddhas only point the way (Dhp 276). Bahá’ís agree with the spirit of this. They teach that every person must independently investigate truth, an idea close to the Kālāma Sutta (AN 3.65). They teach that there is no priesthood and that no one can be saved on another’s behalf. They also teach that spiritual progress depends on each person’s own effort. A Manifestation, like the Buddha, is a teacher who shows the way, and Bahá’ís do not pray to be rescued from the results of their actions. The Bahá’í administrative order is elected and has no clergy, and it handles community affairs and not individual conscience. The Buddha himself founded an order with the Vinaya and, before his passing, named the Dhamma and the Vinaya as the community’s guide. The difference is that Bahá’ís also teach reliance on divine assistance, which some Buddhists regard as foreign to the Buddha’s emphasis on self-reliance. Bahá’ís accept that this is a point of real contrast.

13. “พระพุทธเจ้าสอนให้พึ่งตน แต่ชาวบาไฮพึ่งศาสดาและระบบการบริหาร”
ในมหาปรินิพพานสูตร (DN 16) พระพุทธเจ้าตรัสกับพระอานนท์ให้มีตนเป็นเกาะ มีตนเป็นที่พึ่ง และธรรมบทกล่าวว่าพระพุทธเจ้าเพียงชี้ทาง (Dhp 276) ชาวบาไฮเห็นพ้องกับเจตนารมณ์นี้ ชาวบาไฮสอนว่าทุกคนต้องสืบค้นความจริงด้วยตนเอง ซึ่งใกล้กับกาลามสูตร (AN 3.65) สอนว่าไม่มีนักบวช และไม่มีใครรอดแทนผู้อื่นได้ และสอนว่าความก้าวหน้าฝ่ายวิญญาณขึ้นอยู่กับความพากเพียรของแต่ละบุคคล ศาสดาเช่นเดียวกับพระพุทธเจ้าเป็นครูผู้ชี้ทาง และชาวบาไฮไม่ได้สวดอ้อนวอนเพื่อให้พ้นจากผลของการกระทำของตน ระบบการบริหารของบาไฮมาจากการเลือกตั้ง ไม่มีนักบวช และดูแลกิจการของชุมชน ไม่ใช่มโนธรรมส่วนบุคคล พระพุทธเจ้าเองทรงก่อตั้งคณะสงฆ์พร้อมพระวินัย และก่อนปรินิพพานทรงให้พระธรรมและพระวินัยเป็นศาสดาแทนพระองค์ ความต่างคือชาวบาไฮสอนด้วยว่าต้องพึ่งความช่วยเหลือจากพระเจ้า ซึ่งชาวพุทธบางท่านเห็นว่าแปลกจากการเน้นการพึ่งตนของพระพุทธเจ้า ชาวบาไฮยอมรับว่านี่เป็นจุดต่างที่แท้จริง

14. “Bahá’í teaching on suffering differs from the First Noble Truth”
The Buddha’s insight is that dukkha arises from craving and can be ended by following the Noble Eightfold Path. Bahá’ís agree that selfish desire and attachment are major sources of suffering and that detachment brings freedom, and Bahá’u’lláh’s Hidden Words speak of freeing the heart from worldly things. Bahá’ís add other causes: ignorance, injustice, prejudice and natural limits. They also hold that difficulties can refine the soul, as ‘Abdu’l-Bahá compared tests to the polishing of a mirror. They give weight to a social diagnosis too, saying that much suffering comes from unjust structures, which is why they work for education, equality of women and men, and the removal of prejudice. Engaged Buddhist teachers such as Thích Nhất Hạnh and Buddhadāsa have also linked inner transformation with social change. The difference is that Bahá’ís do not regard existence itself as dukkha. They see life as a gift and the world as a place for spiritual growth. Buddhists may feel this does not reach the depth of the First Noble Truth, and Bahá’ís accept that the two starting points are not the same.

14. “คำสอนของบาไฮเรื่องความทุกข์ต่างจากอริยสัจข้อแรก”
ปัญญาหยั่งรู้ของพระพุทธเจ้าคือทุกข์เกิดจากตัณหาและดับได้ด้วยการปฏิบัติอริยมรรคมีองค์แปด ชาวบาไฮเห็นพ้องว่าความอยากเห็นแก่ตัวและความยึดมั่นเป็นบ่อเกิดสำคัญของความทุกข์ และการปล่อยวางนำมาซึ่งอิสรภาพ และพระวจนะซ่อนเร้นของบาฮาอุลลาห์กล่าวถึงการปลดปล่อยหัวใจจากสิ่งทางโลก ชาวบาไฮเพิ่มสาเหตุอื่น ได้แก่ ความไม่รู้ ความอยุติธรรม อคติ และข้อจำกัดของธรรมชาติ และเชื่อว่าความยากลำบากช่วยขัดเกลาจิตวิญญาณด้วย ดังที่อับดุลบาฮาเปรียบการทดสอบเหมือนการขัดกระจก ชาวบาไฮยังให้น้ำหนักกับการวินิจฉัยทางสังคม โดยกล่าวว่าความทุกข์จำนวนมากมาจากโครงสร้างที่อยุติธรรม จึงทำงานเพื่อการศึกษา ความเท่าเทียมของสตรีและบุรุษ และการขจัดอคติ ครูชาวพุทธสายเพื่อสังคม เช่น ติช นัท ฮันห์ และท่านพุทธทาสภิกขุ ก็เชื่อมโยงการเปลี่ยนแปลงภายในกับการเปลี่ยนแปลงสังคมเช่นกัน ความต่างคือชาวบาไฮไม่ถือว่าการดำรงอยู่เองคือทุกข์ แต่เห็นว่าชีวิตเป็นของขวัญและโลกเป็นที่เติบโตฝ่ายวิญญาณ ชาวพุทธอาจรู้สึกว่านี่ไม่ถึงความลึกซึ้งของอริยสัจข้อแรก และชาวบาไฮยอมรับว่าจุดเริ่มต้นของสองศาสนาไม่เหมือนกัน

15. “Bahá’í conversion weakens Buddhist culture and national harmony”
Bahá’ís respect Buddhist culture, and they do not ask anyone to reject their nation, family or heritage. In Thailand, where religion, culture and national identity are closely linked, Bahá’ís are asked to obey the law, to respect the government and institutions of the country, to avoid partisan politics, and to treat monks and temples with courtesy. The Bahá’í Faith rejects coercion in matters of belief, and the Thai constitution protects freedom of religion. Bahá’ís teach openly, do not offer material inducement, and consider conversion a personal decision reached through free investigation. Most Bahá’í activity is service: classes for children and youth, study circles and community building open to people of every religion. Many Bahá’ís in Southeast Asia come from Buddhist families and keep respectful relations with them. Buddhists have a reasonable concern that any spreading religion might loosen social bonds, and Bahá’ís respond that they try to strengthen them. They understand that some Buddhists would prefer no one try to change their religion, and they respect that choice.

15. “การเปลี่ยนศาสนามาเป็นบาไฮทำลายวัฒนธรรมพุทธและความสามัคคีของชาติ”
ชาวบาไฮเคารพวัฒนธรรมพุทธ และไม่ได้ขอให้ใครละทิ้งชาติ ครอบครัว หรือมรดกของตน ในประเทศไทยที่ศาสนา วัฒนธรรม และอัตลักษณ์ของชาติเกี่ยวพันกันอย่างใกล้ชิด ชาวบาไฮได้รับการสอนให้ปฏิบัติตามกฎหมาย เคารพรัฐบาลและสถาบันของประเทศ ไม่ยุ่งเกี่ยวการเมืองแบบสังกัดฝ่าย และปฏิบัติต่อพระภิกษุและวัดด้วยความสุภาพ ศาสนาบาไฮปฏิเสธการบังคับในเรื่องความเชื่อ และรัฐธรรมนูญไทยคุ้มครองเสรีภาพในการนับถือศาสนา ชาวบาไฮสอนอย่างเปิดเผย ไม่เสนอสิ่งตอบแทนทางวัตถุ และถือว่าการเปลี่ยนศาสนาเป็นการตัดสินใจส่วนบุคคลที่เกิดจากการสืบค้นอย่างอิสระ กิจกรรมของบาไฮส่วนใหญ่คือการรับใช้ เช่น ชั้นเรียนสำหรับเด็กและเยาวชน วงศึกษา และการสร้างชุมชนที่เปิดให้ทุกศาสนา ชาวบาไฮจำนวนมากในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาจากครอบครัวชาวพุทธและรักษาความสัมพันธ์ที่เคารพกับครอบครัว ชาวพุทธมีความกังวลที่สมเหตุสมผลว่าศาสนาที่แพร่ขยายอาจคลายสายสัมพันธ์ทางสังคม และชาวบาไฮตอบว่าพยายามทำให้สายสัมพันธ์เข้มแข็งขึ้น ชาวบาไฮเข้าใจว่าชาวพุทธบางท่านอยากให้ไม่มีใครพยายามเปลี่ยนศาสนาของตน และเคารพทางเลือกนั้น

16. “Bahá’í cycles of history conflict with Buddhist cosmology, kappas and countless world systems”
Buddhist teaching speaks of vast cycles (kappas) and countless world systems. Bahá’í writings speak of the Adamic cycle of about six thousand years and a Bahá’í cycle of at least five hundred thousand years. Bahá’ís explain that these cycles describe the history of religion and civilisation and not the age of the universe, and that the “Adam” of the Adamic cycle is the first Manifestation of that cycle, not the first human being. ‘Abdu’l-Bahá taught that the universe has no beginning, that life may exist on other worlds, and that science and religion must agree, so Bahá’ís accept the scientific age of the cosmos. In this they come close to the Buddhist view that no first point of the round of existence can be found (SN 15.1). Both traditions use very large numbers, and Buddhists themselves differ over how literally to take them. Bahá’ís recognise that Buddhist cosmology includes realms of rebirth that Bahá’í teaching does not describe, and they do not claim their cycles correspond to kappas.

16. “วัฏจักรประวัติศาสตร์ของบาไฮขัดกับจักรวาลวิทยาพุทธ กัป และจักรวาลนับไม่ถ้วน”
คำสอนพุทธพูดถึงวัฏจักรอันกว้างใหญ่ (กัป) และจักรวาลนับไม่ถ้วน งานเขียนของบาไฮพูดถึงวัฏจักรอาดัมราวหกพันปี และวัฏจักรบาไฮอย่างน้อยห้าแสนปี ชาวบาไฮอธิบายว่าวัฏจักรเหล่านี้บรรยายประวัติศาสตร์ของศาสนาและอารยธรรม ไม่ใช่อายุของจักรวาล และ “อาดัม” ของวัฏจักรอาดัมคือศาสดาองค์แรกของวัฏจักรนั้น ไม่ใช่มนุษย์คนแรก อับดุลบาฮาสอนว่าจักรวาลไม่มีจุดเริ่มต้น ชีวิตอาจมีอยู่บนโลกอื่น และวิทยาศาสตร์กับศาสนาต้องสอดคล้องกัน ชาวบาไฮจึงยอมรับอายุของจักรวาลตามวิทยาศาสตร์ ในข้อนี้ชาวบาไฮใกล้เคียงกับทัศนะพุทธที่ว่าไม่อาจพบจุดเริ่มต้นของสังสารวัฏ (SN 15.1) ทั้งสองศาสนาใช้ตัวเลขที่ใหญ่มาก และชาวพุทธเองก็เห็นต่างกันว่าจะเชื่อตามตัวอักษรเพียงใด ชาวบาไฮยอมรับว่าจักรวาลวิทยาพุทธมีภูมิแห่งการเกิดที่คำสอนบาไฮไม่ได้บรรยาย และไม่ได้อ้างว่าวัฏจักรของตนตรงกับกัป

17. “The Bahá’í Faith is a Western, Abrahamic framework that does not fit Asian religions”
The Bahá’í Faith arose in Iran, in Asia, and its largest communities today are in Asia and Africa. India alone is home to one of the largest Bahá’í populations in the world, and the Lotus Temple in Delhi is a well-known House of Worship. The language of “God” and “Manifestation” comes from the Middle Eastern setting in which Bahá’u’lláh taught, but Bahá’ís believe its principles can be expressed in the idiom of every culture. Buddhists are right that terms from one tradition can distort another. Bahá’ís are asked to take care when speaking about the Buddha and Buddhism, to use Buddhist sources, and to listen to Buddhists. Bahá’ís do not say Buddhism is Abrahamic, and they accept that Buddhists have their own categories. Bahá’ís in Buddhist countries include many people with a Buddhist background. Buddhists may still feel that the Bahá’í framework is too centred on God and prophets to fit the Buddha’s non-theistic path, and Bahá’ís accept that this is a sincere view.

17. “ศาสนาบาไฮเป็นกรอบแบบตะวันตกและอับราฮัม ซึ่งไม่เข้ากับศาสนาแห่งเอเชีย”
ศาสนาบาไฮกำเนิดในอิหร่านซึ่งอยู่ในเอเชีย และชุมชนที่ใหญ่ที่สุดในปัจจุบันอยู่ในเอเชียและแอฟริกา อินเดียประเทศเดียวมีประชากรบาไฮมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก และวัดดอกบัวในเดลีเป็นศาสนสถานบาไฮที่มีชื่อเสียง ภาษาเรื่อง “พระเจ้า” และ “การปรากฏของพระเจ้า” มาจากบริบทตะวันออกกลางที่บาฮาอุลลาห์ทรงสอน แต่ชาวบาไฮเชื่อว่าหลักการของศาสนานี้สามารถแสดงออกด้วยภาษาของทุกวัฒนธรรมได้ ชาวพุทธพูดถูกว่าคำศัพท์ของศาสนาหนึ่งอาจบิดเบือนอีกศาสนาหนึ่ง ชาวบาไฮได้รับการสอนให้ระมัดระวังเมื่อพูดถึงพระพุทธเจ้าและพุทธศาสนา ใช้แหล่งข้อมูลของชาวพุทธ และรับฟังชาวพุทธ ชาวบาไฮไม่ได้กล่าวว่าพุทธศาสนาเป็นศาสนาแบบอับราฮัม และยอมรับว่าชาวพุทธมีหมวดหมู่ของตนเอง ชาวบาไฮในประเทศพุทธมีหลายท่านที่มีพื้นเพเป็นชาวพุทธ ชาวพุทธอาจยังรู้สึกว่ากรอบของบาไฮเน้นพระเจ้าและศาสดามากเกินกว่าจะเข้ากับทางอเทวนิยมของพระพุทธเจ้า และชาวบาไฮยอมรับว่านี่เป็นความเห็นที่จริงใจ

18. “Bahá’ís motivate people by fear and reward, and ask for faith, whereas the Buddha asks us to see for ourselves”
Bahá’ís are taught to worship God out of love, not fear or hope of reward. Bahá’u’lláh writes in the Hidden Words, “Love Me, that I may love thee.” ‘Abdu’l-Bahá taught that reward and punishment in the next world are the natural results of one’s conduct, as health follows care and illness follows neglect. This is close to the Buddhist understanding of kamma as a natural law and not a divine verdict. On faith, Bahá’ís teach that it must rest on investigation and reason, that religion contradicting science is superstition, and that blind imitation of ancestors or leaders is a failing. This is close to the Buddha’s invitation in the Kālāma Sutta to test teachings by experience, and to ehipassiko, “come and see”. A real difference remains. Bahá’í faith includes trust in God and in the Manifestation as well as one’s own investigation, whereas Buddhist saddhā is confidence in the Triple Gem confirmed by one’s own practice. Bahá’ís accept that Buddhists may see trust in a divine source as different from confidence in the Dhamma.

18. “ชาวบาไฮใช้ความกลัวและรางวัลเป็นแรงจูงใจ และขอให้มีศรัทธา ขณะที่พระพุทธเจ้าให้เราพิสูจน์ด้วยตนเอง”
ชาวบาไฮได้รับการสอนให้นมัสการพระเจ้าด้วยความรัก ไม่ใช่ด้วยความกลัวหรือความหวังในรางวัล บาฮาอุลลาห์ทรงเขียนในพระวจนะซ่อนเร้นว่า “จงรักเรา เพื่อเราจะรักเจ้า” อับดุลบาฮาสอนว่ารางวัลและการลงโทษในโลกหน้าเป็นผลตามธรรมชาติของความประพฤติ เหมือนสุขภาพดีตามมาจากการดูแล และความเจ็บป่วยตามมาจากการละเลย ซึ่งใกล้กับความเข้าใจของพุทธศาสนาที่ถือกรรมเป็นกฎธรรมชาติ ไม่ใช่คำพิพากษาของเทพ ในเรื่องศรัทธา ชาวบาไฮสอนว่าศรัทธาต้องตั้งอยู่บนการสืบค้นและเหตุผล ศาสนาที่ขัดกับวิทยาศาสตร์คือความงมงาย และการเชื่อตามบรรพบุรุษหรือผู้นำโดยไม่คิดเป็นความบกพร่อง ซึ่งใกล้กับคำเชิญของพระพุทธเจ้าในกาลามสูตรให้ทดสอบคำสอนด้วยประสบการณ์ และคำว่าเอหิปัสสิโก คือ “จงมาดู” ความต่างที่แท้จริงยังคงอยู่ ศรัทธาของบาไฮรวมถึงความไว้วางใจในพระเจ้าและในศาสดา ควบคู่กับการสืบค้นของตนเอง ส่วนสัทธาของชาวพุทธคือความเชื่อมั่นในพระรัตนตรัยที่ได้รับการยืนยันจากการปฏิบัติของตน ชาวบาไฮยอมรับว่าชาวพุทธอาจเห็นว่าการไว้วางใจแหล่งเหนือธรรมชาติต่างจากความเชื่อมั่นในพระธรรม

19. “Bahá’ís do not require vegetarianism, which conflicts with compassion for all beings”
Bahá’í teaching requires kindness to animals. Cruelty to them is condemned, and ‘Abdu’l-Bahá taught that humans should treat animals with kindness and that hunting for sport is contrary to compassion. He also said that people may eat meat now, but that in the future humanity will probably live on grains and fruits as consciousness grows. The Bahá’í Faith therefore does not require vegetarianism, which differs from the Buddhist emphasis on the first precept, refraining from taking life. Bahá’ís note that the Buddha himself did not make vegetarianism a rule. In the Jīvaka Sutta (MN 55) he allowed monks to eat meat that they had not seen, heard or suspected was killed for them, and he refused Devadatta’s demand to make vegetarianism compulsory. Many Buddhist laypeople eat meat. Bahá’ís respect those Buddhists, monastic and lay, who follow a vegetarian discipline, and they agree with the compassion behind it. They accept that Buddhist ethics extends compassion to all sentient beings more consistently and explicitly than Bahá’í law does at present, and that this is an area where Bahá’ís can learn.

19. “ชาวบาไฮไม่บังคับมังสวิรัติ ซึ่งขัดกับความเมตตาต่อสรรพสัตว์”
คำสอนของบาไฮกำหนดให้มีเมตตาต่อสัตว์ การทารุณสัตว์ถูกประณาม และอับดุลบาฮาสอนว่ามนุษย์ควรปฏิบัติต่อสัตว์ด้วยความเมตตา และการล่าสัตว์เพื่อความสนุกขัดกับความกรุณา ท่านยังกล่าวว่าขณะนี้ผู้คนรับประทานเนื้อสัตว์ได้ แต่ในอนาคตมนุษยชาติน่าจะดำรงชีพด้วยธัญพืชและผลไม้เมื่อจิตสำนึกเติบโตขึ้น ศาสนาบาไฮจึงไม่ได้บังคับมังสวิรัติ ซึ่งต่างจากการเน้นศีลข้อแรกของพุทธศาสนาคือเว้นจากการฆ่าสัตว์ ชาวบาไฮสังเกตว่าพระพุทธเจ้าเองไม่ได้ทรงบัญญัติมังสวิรัติเป็นกฎ ในชีวกสูตร (MN 55) ทรงอนุญาตให้ภิกษุฉันเนื้อที่ไม่ได้เห็น ไม่ได้ยิน และไม่สงสัยว่าถูกฆ่าเพื่อตน และทรงปฏิเสธข้อเรียกร้องของพระเทวทัตที่จะให้มังสวิรัติเป็นข้อบังคับ ฆราวาสชาวพุทธจำนวนมากรับประทานเนื้อสัตว์ ชาวบาไฮเคารพชาวพุทธทั้งพระสงฆ์และฆราวาสที่ถือมังสวิรัติ และเห็นพ้องกับความเมตตาเบื้องหลัง ชาวบาไฮยอมรับว่าจริยธรรมพุทธขยายความกรุณาไปยังสรรพสัตว์ทั้งปวงอย่างสม่ำเสมอและชัดเจนกว่ากฎของบาไฮในปัจจุบัน และนี่เป็นเรื่องที่ชาวบาไฮเรียนรู้ได้

20. “If Bahá’ís honour the Buddha, why do they not follow the Five Precepts and the Vinaya?”
Bahá’ís respond that the moral core of the five precepts is shared. The Bahá’í Faith forbids killing, theft, sexual misconduct (sex outside marriage), lying and backbiting, and the use of alcohol and mind-altering drugs, which corresponds closely to the five precepts. The Bahá’í emphasis on truthfulness and on avoiding backbiting is at least as strong as in the precept on false speech. The difference lies in the further social and ritual laws, such as the Bahá’í obligatory prayer and nineteen-day fast, marriage laws and the administrative order. Bahá’ís understand these to be renewed in each age as the needs of society change, just as the Vinaya rules grew in response to circumstances. Bahá’ís do not ask Buddhists to adopt those laws. Bahá’ís also accept that lay Buddhists keep the precepts as training rules that a person undertakes voluntarily, which is close to how Bahá’ís understand moral effort. Many Buddhists and Bahá’ís find that on daily ethics they are closer than they expected.

20. “ถ้าชาวบาไฮให้เกียรติพระพุทธเจ้า ทำไมจึงไม่ถือศีลห้าและพระวินัย”
ชาวบาไฮตอบว่าแก่นศีลธรรมของศีลห้าเป็นสิ่งที่ร่วมกัน ศาสนาบาไฮห้ามการฆ่า การลักทรัพย์ การประพฤติผิดทางเพศ (การมีเพศสัมพันธ์นอกสมรส) การโกหกและนินทา และการใช้สุราและยาเสพติด ซึ่งสอดคล้องกับศีลห้าอย่างใกล้ชิด การเน้นความซื่อสัตย์และการเลี่ยงการนินทาของบาไฮเข้มงวดไม่น้อยกว่าศีลข้อมุสา ความต่างอยู่ที่กฎทางสังคมและพิธีกรรมอื่น ๆ เช่น การสวดอ้อนวอนภาคบังคับและการถือศีลอดสิบเก้าวันของบาไฮ กฎการสมรส และระบบการบริหาร ซึ่งชาวบาไฮเข้าใจว่าได้รับการฟื้นฟูในแต่ละยุคตามความต้องการของสังคมที่เปลี่ยนไป เช่นเดียวกับที่พระวินัยเกิดขึ้นตามเหตุการณ์ ชาวบาไฮไม่ได้ขอให้ชาวพุทธรับกฎเหล่านั้น ชาวบาไฮยังยอมรับว่าชาวพุทธฆราวาสถือศีลเป็นสิกขาบทที่สมัครใจสมาทาน ซึ่งใกล้กับที่ชาวบาไฮเข้าใจความพากเพียรทางศีลธรรม ชาวพุทธและชาวบาไฮหลายท่านพบว่าในเรื่องจริยธรรมประจำวัน ทั้งสองใกล้กันกว่าที่คาดไว้

How Buddhists typically respond, and a note on tone
Most Buddhists will say that the Bahá’í framework of a God, a soul and a sequence of Messengers does not fit the Buddha’s analysis of dukkha and anattā, and that the Dhamma is verified through practice, not through prophecy. These are serious objections, and the answers above will not persuade someone who sees the Dhamma as complete. Items 2, 3, 4, 5, 6, 10 and 13 are the points where honest acknowledgement of a lasting difference usually builds more trust than argument. The common ground is substantial: compassion, truthfulness, detachment from selfishness, non-violence, humility and service. Conversations tend to go better when Bahá’ís begin there, listen first, and leave the other person free to disagree.

Two cautions if you use this on your websites. Statements about the Buddha in Bahá’í sources come mostly from ‘Abdu’l-Bahá and Shoghi Effendi, or from letters written on his behalf, so please check my references against the Bahá’í Reference Library. Pali citations (DN, MN, SN, AN) follow the Pali Text Society and online numbering, which differs from the Thai Tipitaka, so a Thai monk or scholar should check them before publication.

ชาวพุทธมักตอบอย่างไร และหมายเหตุเรื่องท่าที
ชาวพุทธส่วนใหญ่จะกล่าวว่ากรอบของบาไฮที่มีพระเจ้า วิญญาณ และลำดับของศาสดา ไม่เข้ากับการวิเคราะห์ทุกข์และอนัตตาของพระพุทธเจ้า และพระธรรมได้รับการพิสูจน์ผ่านการปฏิบัติ ไม่ใช่ผ่านคำพยากรณ์ นี่เป็นข้อคัดค้านที่จริงจัง และคำตอบข้างต้นจะไม่โน้มน้าวผู้ที่เห็นว่าพระธรรมสมบูรณ์แล้ว ข้อ 2, 3, 4, 5, 6, 10 และ 13 คือประเด็นที่การยอมรับความต่างที่ยั่งยืนอย่างตรงไปตรงมามักสร้างความไว้วางใจได้มากกว่าการโต้แย้ง ความร่วมกันมีมาก ได้แก่ ความเมตตากรุณา ความซื่อสัตย์ การปล่อยวางความเห็นแก่ตัว อหิงสา ความถ่อมตน และการรับใช้ บทสนทนามักราบรื่นกว่าเมื่อชาวบาไฮเริ่มจากจุดนั้น ฟังก่อน และเปิดให้อีกฝ่ายมีอิสระที่จะเห็นต่าง

ขอเตือนสองข้อหากนำไปใช้บนเว็บไซต์ ข้อความเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าในแหล่งข้อมูลของบาไฮส่วนใหญ่มาจากอับดุลบาฮาและโชกี เอฟเฟนดี หรือจดหมายที่เขียนในนามของท่าน จึงควรตรวจสอบการอ้างอิงของข้าพเจ้ากับห้องสมุดอ้างอิงบาไฮ (Bahá’í Reference Library) และการอ้างอิงพระไตรปิฎกบาลี (DN, MN, SN, AN) ใช้เลขตามสมาคมบาลีปกรณ์และฉบับออนไลน์ ซึ่งต่างจากเลขของพระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย จึงควรให้พระภิกษุหรือนักวิชาการชาวไทยตรวจสอบก่อนเผยแพร่