ผู้ปิดผนึกศาสดา: อ่านโองการที่ 40 ซูเราะฮ์อัลอะฮ์ซาบอีกครั้ง
โองการหนึ่งในอัลกุรอานที่มีผลต่อความเข้าใจระหว่างชาวมุสลิมกับชาวบาไฮมากที่สุด คือซูเราะฮ์อัลอะฮ์ซาบ โองการที่ 40 ซึ่งกล่าวว่าท่านมุฮัมมัดมิใช่บิดาของชายคนใดในหมู่พวกท่าน แต่เป็นศาสนทูตของพระเจ้าและเป็น “คอติมุนนะบียีน” หรือ “ผู้ปิดผนึกบรรดาศาสดา” ชาวมุสลิมส่วนใหญ่เข้าใจว่าถ้อยคำนี้หมายถึงศาสดาคนสุดท้ายและการสิ้นสุดของการเปิดเผยจากพระเจ้า ส่วนชาวบาไฮเสนอว่าโองการนี้อาจมีความหมายที่ลึกกว่านั้น บทความนี้ไม่ได้ตั้งใจโต้แย้งความเชื่อของผู้ใด เพียงขอเชิญให้อ่านโองการนี้อีกครั้งอย่างใคร่ครวญ
บริบท: โองการเริ่มต้นด้วยเรื่องการเป็น “บิดา”
ประโยคแรกของโองการพูดถึงความเป็นบิดา นักอรรถาธิบายแต่โบราณเล่าว่าเรื่องนี้เกี่ยวข้องกับซัยด์ บิน ฮาริซะฮ์ ซึ่งท่านศาสดารับเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม และมีผู้เรียกเขาว่า “บุตรของมุฮัมมัด” ก่อนที่โองการช่วงต้นของซูเราะฮ์เดียวกันจะให้เรียกบุตรบุญธรรมตามนามบิดาที่แท้จริง ชาวบาไฮสังเกตว่า ท่านมุฮัมมัดไม่มีบุตรชายที่รอดชีวิต และโองการนี้จึงพูดถึงเรื่องการสืบทอดโดยตรง คือไม่มีบุตรชายผู้จะรับตำแหน่งศาสดาต่อจากท่านเหมือนที่เคยเป็นในวงศ์ตระกูลศาสดาของอิสราเอล
ถ้อยคำสองคำในอัลกุรอาน: “นบี” และ “รอซูล”
อัลกุรอานใช้ทั้งคำว่า “นบี” (ศาสดา) และ “รอซูล” (ศาสนทูต) และบางครั้งใช้ต่างกัน ตัวอย่างเช่นในซูเราะฮ์มัรยัม โองการที่ 51 ถึง 53 ท่านมูซาถูกเรียกว่าเป็นทั้งรอซูลและนบี ส่วนฮารูนซึ่งเป็นพี่น้องของท่านถูกเรียกว่านบี นักวิชาการมุสลิมเองก็อภิปรายความต่างของสองคำนี้มานาน และมีรายงานที่นักอรรถาธิบายยุคคลาสสิกกล่าวถึงว่า ศาสดามีจำนวนมากกว่าศาสนทูตหลายเท่า ชาวบาไฮเข้าใจว่า “รอซูล” คือผู้นำบทบัญญัติและคัมภีร์ใหม่มา ส่วน “นบี” คือผู้ดำเนินตามและปกป้องบทบัญญัติที่มีอยู่แล้ว ตามความเข้าใจนี้ สิ่งที่โองการ 33:40 ประทับตราปิดไว้คือสายของ “นบี” ตามแบบอิสราเอล ซึ่งไม่ได้ระบุถึงการปิดการมาของศาสนทูตหรือการเปิดเผยครั้งใหม่
ถ้อยคำของท่านศาสดาเอง
ในรายงานของอัลบุคอรี ท่านศาสดากล่าวไว้ว่า ชาวอิสราเอลถูกนำโดยบรรดาศาสดา เมื่อศาสดาท่านหนึ่งจากไปก็มีอีกท่านหนึ่งสืบต่อ แต่จะไม่มีศาสดามาสืบต่อจากท่าน และจะมีเคาะลีฟะฮ์แทน ชาวบาไฮอ่านรายงานนี้ว่าเป็นการอธิบายวิธีสืบทอดการนำทางที่เปลี่ยนไป คือจากสายศาสดาแบบเดิมสู่เคาะลีฟะฮ์หรืออิมาม ซึ่งไม่ใช่การประกาศว่าพระเจ้าจะไม่ทรงส่งการเปิดเผยครั้งใหม่อีก (ชาวสุหนี่และชีอะฮ์เข้าใจความหมายของรายงานนี้ต่างกันออกไป)
คำอธิบายของบาไฮ
ท่านบาฮาอุลลาห์ในคัมภีร์ “กิตาบอีอีกอน” (หนังสือแห่งความแน่ใจ) ทรงยกย่องท่านมุฮัมมัดอย่างสูงสุด และอธิบายว่าบรรดาศาสนทูตของพระเจ้าล้วนสะท้อนความจริงเดียวกัน ดังนั้นตำแหน่ง “ผู้ปิดผนึก” จึงบ่งบอกถึงพระเกียรติสูงสุดของท่านศาสดาและการสมบูรณ์ของรอบการเปิดเผยหนึ่ง และในทัศนะของท่านบาฮาอุลลาห์ สิ่งที่ชัดเจนที่สุดในอัลกุรอานคือคำสัญญาเรื่อง “การพบพระเจ้า” และ “วันฟื้นคืนชีพ” ซึ่งชาวบาไฮเชื่อว่าสำเร็จเป็นจริงในยุคใหม่
ข้อสังเกตอย่างตรงไปตรงมา
ชาวมุสลิมส่วนใหญ่ยังคงอ่านโองการนี้ว่าหมายถึงศาสดาคนสุดท้าย และคำอธิบายข้างต้นเป็นการตีความของชาวบาไฮ ซึ่งเสนอเพื่อให้พิจารณา ไม่ได้บังคับให้ผู้ใดรับ ชาวบาไฮยืนยันศรัทธาในท่านมุฮัมมัดว่าเป็นศาสนทูตของพระเจ้าและเป็นผู้ปิดผนึกศาสดา อัลกุรอานเองก็สอนให้ตรวจสอบข่าวสารก่อนตัดสิน (ซูเราะฮ์อัลหุญุรอต 49:6) จึงขอเชิญผู้อ่านศึกษาด้วยตนเองและสนทนากันด้วยความเคารพ
แหล่งอ้างอิงเบื้องต้น: อัลกุรอาน 33:4–5, 33:40, 19:51–54, 49:6; รายงานของอัลบุคอรีเรื่องบนีอิสราเอลและเคาะลีฟะฮ์; บาฮาอุลลาห์ กิตาบอีอีกอน; แนวคิดนี้ได้รับการพัฒนาในหนังสือของมุฮัมมัด มุสตะฟา Bahá’u’lláh: The Great Announcement of the Qur’an (1993) บทที่ 5